Skip to content

from the January 2017 issue: Bad Behavior

Reviewed by David Varno

Of the many savage theories thrown around by the characters who enliven Pola Oloixarac’s transgressive novel of revolution, desire, and academia, one of the most devastating is delivered by the narrator:

The Spanish word for mirror, espejo, shares a root with the word species; the mirror shows each species for what it is, and lays bare the shoddy reasoning that has led each to think itself unique. 

The perversions of language is one of Oloixarac’s central themes, and this, along with the nuanced references to Argentina’s Dirty War and the country’s political history following Peronism, plus the characters’ tenuous interpretations of various philosophers expressed in murky academic syntax, must have made the book particularly challenging to translate. Roy Kesey succeeded in creating a text that is immersive, multilayered, sensual, and cerebral, and it captures Oloixarac’s wicked brand of humor, which often triggers bark-like laughs followed by pangs of guilt.

Throughout the book, Oloixarac presents scathing criticisms of the belief in one’s individuality, as performed or clung to in three main activities: online interaction, hooking up at parties, and psychoanalysis. As young academics and artists, her central characters vacillate between attempting to disprove the fiction of individuality and falling victim to it, due to an oversupply of both self-awareness and narcissism. These opposing drives toward self-erasure and the desire for recognition often trigger the action of the novel, and they yield a series of sexual adventures rendered with frank details that are variously thrilling and disturbing.

There is a nightclub bathroom scene with Kamtchowsky, involving a ketamine-induced paralysis and two men she names Beanie and Curls, of whom Kamtchowsky thinks, "They are like bears, and I am the honey.” There is an impromptu roadside tryst between a man named Andy and a transexual woman, during which Andy’s companion, Kamtchowsky’s boyfriend Pabst, unhappily masturbates while the other two have sex. Kamtchowsky and Pabst also share many orgies with Andy and his girlfriend Mara, a photographer whose work transforms the landscape of Buenos Aires, where they live, into a vision of post-apocalyptic destruction. Mara’s themes later come into play in a collaborative project conceived by Kamtchowsky, a filmmaker who explores the intersections between autobiography and her country’s revolutions while living a somewhat wilder life than the narrator, Rosa—an academic who spends much of her time at home with her pet fish Yorick and her cat Montaigne.

Savage Theories compels with its energetic, spleen-filled characters, and the seamless blend of desire and theorizing is contagious on both fronts, but the book is a difficult read. There are many digressions and red herrings. It takes time to get one’s bearings and identify the themes and action that are at work under the surface and eventually tie everything together. The effect is destabilizing, and prevents the reader from sharing a knowing smirk with Rosa when she lands a sharp linguistic barb. We are implicated along with everyone else, which I believe is Oloixarac’s intention, and the effect deepens the experience of her novel.

The book opens with a synopsis of an Orokavian rite of passage called the Cult of the Wolf, in which children are traumatized in order to confront their deepest fears. This is juxtaposed with a brief introduction of Kamtchowsky, followed by the life stories of her parents. The narrator emphasizes the role of psychology in Kamtchowsky's upbringing. When her parents met, her mother was studying the subject and psychoanalysis had entered the culture as "a sort of linguistic vanguard [that] had managed to insert [itself] into the moist cavities of the middle class." The reasons for presenting aboriginal initiation rituals and the history of modern psychoanalysis in Argentina are unclear until we understand the book's premise. At this point, we have no choice but to surrender to the next character introduction, a man of Kamtchowsky's parents' age named Augusto García Roxler, whose interest in pursuing a Theory of Egoic Transmissions is cause for another jump.

Roxler's theory originates with a Bolaño-esque anthropologist named Johan van Vliet, who performed a series of experiments on people in remote West Africa. Van Vliet’s disciples are reminiscent of the cult of Archimboldi from the first part of 2666, in terms of their devotion to an author who has disappeared from the world, although in this case we find them attempting to publish his work rather than uncover his hiding place. As the quest of the disciples mirrors the narrator’s own efforts to improve on García Roxler’s theory for her own glory and recognition, we begin to understand the significance of the backstory, as well as the anthropological passages.

Rosa is obsessed with García Roxler, and has become one of those people who take a professor’s class over and over and over again, though her crush is based on more than infatuation. She needs one of her university’s old, washed-up “pictures of Dorian Gray” to acknowledge her existence, and she believes she has something to contribute. We are fifty pages into the book before we first see her, arriving at an embassy reception to confront the professor. She is pulsing with purpose and “emotion has given a rosy tint to her cheeks.” The scene is rendered in a tone of satire, which Rosa overplays in order to contain her spiking self-consciousness, going so far as to liken herself to “a débutante from imperial Russia, [blinking] delicately at the…world her glaucous feet do not yet dare to enter.” 

The secret action of Savage Theories, hidden behind the antics of Rosa’s alter-ego Kamtchowsky, is her re-writing of García Roxler’s work, but the book is most engaging when Oloixarac crosses the line from Rosa's formal language of critical theory to the third-person dramatization of theorizing. Amidst the rich emotional interplay and battle scars racked up between lovers Kamtchowsky, Pabst, Mara, and Andy, theorizing is practiced to explore desire as well as to construct lines of defense. Near the end of the book, their collaboration culminates in a subversive plot that involves a video game modeled after the Dirty War and a cyber attack on Google Earth that appears in the form of political theatre and functions as art. Kamtchowsky’s story ends triumphantly, and her fearless rebellion seems to strengthen Rosa’s conviction in the importance of her own work. Kamtchowsky’s example is equally empowering to the reader, in a time when rebellion and personal freedom have become coopted to promote hate and apathy.

from the January 2017 issue: Bad Behavior

January 2017
Bad Behavior
from the January 2017 issue: Bad Behavior

Птица На Балконот

Младиот човек одеше вообичаено спокојно по калдрмата на Широк Сокак во Битола, надалеку прочуениот град низ Османлиската империја. Дојден од Солун, чувствуваше колку е поблиску до целта да ја оствари желбата за школување откако тука стана питомец на Воената академија. Во тој ист миг на балконот се појави убавата битолчанка Елени Каринте, првната во својата младост, со благ немир во душата што го остава сознанието дека искачена високо горе во воздухот, пред себе ја има глетката што е својственост само на птица, а не на човека што лази по земјата. Но човекот кој одеше по калдрмата го имаше небото во окото. Во небото ја бараше ѕвездата што ќе му го отвори патот низ иднината.

Птицата гледаше долу. Нејзината судбина е да го остава сокриено небото во распонот на сопствените крилја, а во окото да го има животот по земјата.

Остануваше целосно непознато што ќе се случи во следниот миг, иако беше толку кратко времето до мигот кој штотуку влегуваше во сегашноста.

Можеше никогаш ништо да не се случи ако девојката одлеташе со белите облачиња, кои предмалку ги постави во аголот на окото, губејќи ја нивната сенка. Или, ако човекот што лазеше по калдрмата го оставеше и погледот да лази, паднат пред него, за да ја одржува сигурноста на одот. Но, младиот човек штотуку ја подигна главата. Погледот го насочи во потрага по ѕвездата која веќе му шеташе низ мислата. Девојката, примајќи го здивот на ветрот што ја создаваше илузијата дека сепак е птица што лета по небото, го пушти погледот да легне на земјата.

Судбината се случи кога се сретнаа двата погледа. И кога небото и земјата ја изгубија границата на спојувањето. Тогаш и мислата се соедини, особина на тие што во обид да го скротат својот неспокој, го возбудуваат просторот со надојден предизвик.

Младиот човек се фати заробен во убавината. Девојката го остави небото и тивко слезе на земјата.

„Имам чувство дека ми се менува животот“, опоен од првата капка на љубовното вино искрено се исповеда Кемал пред убавата Елени Каринте. Девојката само топло се насмевна. Но блесокот во очите го дополни дијалогот на љубовта. Се открија дека гледаат еден во друг и дека тоа не можат да го сопрат. Тие веќе се познаваа доволно да бидат најблиски суштества на светот. Елегантна, и добро воспитана, девојката прифати на клавирот во својот салон да му отсвири нешто од тоа што ја научија француските учителки во Битола. Изборот беше песната „Брате Жак“ како прва нејзина пофалба од учителките. Звуците на клавирот занесно озвучуваа по стиховите:

Frère Jacques, frère Jacques,

Dormez-vous? Dormez-vous?

Sonnez les matines! Sonnez les matines!

Ding, dang, dong. Ding, dang, dong

а Кемал долго аплаудираше. Елени Каринте забележа дека тој се стопил со звуците од клавирот. Младиот кадет чувството за музиката го носеше во слухот, но ја немаше вештината во прстите, па кажа дека може да ја понуди само љубовта. Смеата на Елени Каринте одгласи заносно како што ја пренесоа пипките на клавирот со мелодичната звучност. Клавишите удираа директно во нивните срца и мелодијата одзвучуваше низ протекот на крвта ослободувајќи се во просторот.

Се претпоставува дека клавишите двете срца ги препознале како иста нота и во тој миг се случило соединувањето и слевањето во едно, со ист звук и иста мелодија што повеќе не можело да биде раздвоено.

По таа средба младите среќници сфатија дека со љубовта што бликна во нивните срца светот можат да го освојат за еден ден. И веднаш тргнаа во поход.

Елени Каринте знаеше за тврдиот став на Ефтим Каринте, големиот битолски трговец, нејзин татко, и односот што ќе го има кон нивната љубов. Угледна христијанска девојка и сиромав муслимански кадет. Затоа љубовта ѝ ги отвори крилјата за бегство.

„Ќе те носам кај мајка ми во Солун“, беше категоричен младиот кадет. „Лесно е да се направи избор меѓу Академијата и убавата девојка.“

„Со тебе ќе дојдам и на крајот на светот да ме носиш“, беше убедлива убавата девојка.

Набргу потоа татнеше и исвируваше долгата композиција на возот, летајќи по полето кон Солун, носејќи ја големата љубов. Кемал и Елени Каринте за сето време од патувањето не се одвоија од прегратката. Секако дека се плашеа да ја остават сама љубовта која можеше да биде заробена во затвор од камени кули.

Младиот човек ја однесе радоста кај мајка си. Но Мајката набргу ги врати младите назад, во Битола, синот да ја продолжи избраната школа, и од родителите на девојката да побара дозвола за нејзина свршувачка. Ефтим Каринте бил построг во врската на различни класи и различни религии. На младите им останувало да се кријат во Битола за да ја спасат својата голема љубов. Но силите на раздвојувањето биле помоќни од љубовта на спојувањето и големата љубов била ставена во занданата на камената тврдина. Следувала принудна разделба и младото момче заминало во Истанбул, а убавата девојка во Лерин, да не можат никогаш повеќе да се сретнат и видат. Елени Каринте таму се сместила во затворот на својата душа.

Љубовта од срцата не им ја извлекле. Ништо не можело да ја извлече од таму. Целосно ги исполнувала и никогаш повеќе во нив не се населила друга љубов. Кемал големата љубов го мотивирала за создавање големи дела. А убавата Елени го чекала времето да се отвори и од него да се ослободи заробената љубов во која повторно со ист ритам ќе зачукаат двете разделени срца. Чекала така до осумдесеттата години од својот живот, кога сите времиња биле изместени и кога животот и смртта биле целосно помешани. Таа и на последното патување со себе го имала единствениот спомен.

January 2017
Bad Behavior
from the January 2017 issue: Bad Behavior


– Кога ќе дојде тато? – босите ножиња дошлапкаа во собата, но поспаниот детски глас не доби одговор. Беше тоа мала соба, скромно уредена, со темни завеси на прозорците, кои не пропуштаа доволно светлина.

Кревкото тело на жената беше срушено на фотелјата, нејзиниот стар трон.

Девојчето се проби низ шишињата алкохол и нежно го одврза каишот од левата рака на мајка си. Се наведна до нејзините усни и не земајќи здив го залепи увото до нив: „Сè уште дише, добро е“, помисли, па се успокои.

– Гладна сум... – претпазливо и со страв се обиде да ја помрдне за да се разбуди, но сè уште немаше никаква реакција. Го подигна ќебето од подот и со тежок напор го префрли преку неа.

– Ќе си направам сама јадење. Ти спиј. Одмори се. Ќе оздравиш, ќе одиме во парк утре. Не мора


Се упати накај кујната. Да го вклучува шпоретот ѝ беше најстрого забрането, паметеше дека еднаш си играше со тркалцата за вклучување и потоа доби силна шлаканица од мајка си. Ако се разбуди и ако дознае дека повторно го вклучила, којзнае што може да се случи.

Фрижидерот беше празен. Имаше само една кутија бајати житарки. Млекото, иако имаше чуден вкус, го допи вчера. Подоцна ја болеше стомакот и повраќаше. Не ѝ кажа на мајка си, не сакаше даја разбуди. Таа беше многу болна и мораше да спие.

Тивко помина низ ходникот и излезе надвор. Ѝ беше забрането и да ја преминува улицата, но овојпат немаше друг избор. Ги познаваше соседите отспротива, тие беа добри со неа. Имаа внука со која заедно си играше, потоа таа отиде во Америка.

Затропа на вратата на соседите и побара една чашка млеко.

– Мама е болна. Не може да оди до продавница – објасни.

Сосетката збунето ја погледна, ја наполни чашата и ја испрати до дома. Вџашена, остана неколку секунди пред влезната врата, а потоа се сврте и со трчање замина назад.

Мајка ѝ сè уште спиеше. Уште еднаш го доближи увото до неа за да се увери дека е жива, а потоа ги истури житарките во чашата и седна на подот да појадува. Масата беше преполна со еден куп работи, кои не сакаше да ги поместува за да не ѝ вика мајка ѝ кога ќе се разбуди; таа често беше нерасположена кога ќе станеше и ѝ пречеа секакви ситници.

Некој заѕвони на вратата.

Беше премногу мала за да ѕирне низ дупчето и да види кој е, па ја подотвори вратата. Двајца страшни мажи облечени во сино.

– Добар ден, девојче. Може ли да влеземе?

– Не – отсечно одговори. – Мама спие. Не смеам да ја будам. Не смеам ни да пуштам никого дома.

Двајцата мажи се погледнаа меѓу себе. Пред нив стоеше босо девојче на возраст од околу пет-шест години, облечено во ношница што очигледно беше преголема за него. Со размрсулавено носе, со траги од млеко по образите и со продорни сини очи на возрасен човек.

Едниот извади полициска значка, но ни тоа не го поколеба девојчето – остана цврсто на својата одлука. Другиот извади некое радио и се тргна настрана, доволно далеку за девојчето да не може да слушне што зборува во него.

Се обидоа да ѝ објаснат уште еднаш дека тие се добри луѓе, од оние што сите ги пуштаат во своите домови, и дека за нив правилата не важат, но малата добро знаеше дека, доколку не ги почитува правилата на мајка си, ќе заврши лошо. Во тие правила немаше исклучоци.

На крајот, трпението на полицајците попушти, па грубо ја бутнаа од вратата и влегоа внатре покривајќи си ги носовите.

Девојчето преплашено истрча горе во својата соба, се скри под креветот и почна да претура низ кутијата што ја најде таму. Целото се тресеше, почна да плаче, но набрзо се сепна, присетувајќи се дека и тоа е строго забрането. Конечно, меѓу сите тие безвредни работи, на дното на кутијата, го најде она што го бараше.


Но не обична запалка.

Ја притисна до себе и одеднаш стравот исчезна.

Пред точно една година, таа повторно го сонуваше истиот сон. Човекот без глава ја следеше, таа немаше каде да избега. Се разбуди во темната соба – стравот ја парализира, а не смееше да испушти звук.

Кога првпат ѝ го раскажа сонот на мајка си, таа ја натепа убаво – сама се откри дека гледала од филмовите што не смееше да ги гледа.

Овој пат знаешедека мора да молчи. Но нејзината соба беше престрашна, па на прсти се прикраде до дневната.

Татко ѝ сеуште беше буден. Какво олеснување!

Дотрча и се стутка до него пред телевизорот. Не призна ништо додека не доби цврсто ветуање дека нема да западне во неволја, а потоа раскажа за филмот со човекот без глава кого ниедно оружје не може да го убие

  • И сега ме следи мене. Никој не може да го види затоа што се крие во мојот плакар.

Беше залудна проверката на плакарите – човекот можеше да биде и невидлив.

Тогаш, татко ѝ разбуричка низ својот џеб и ја извади волшебната запалка.

  • Ова е најскапоценото нешто што може да го поседува некој. Мене ми го подари еден голем волшебник. Најголемото оружје на светот... ќе го ставам под твојот кревет и ниедно чудовиште нема да може да ти се приближи – ја раскажа таткото приказната.
  • А може ли да ме направи невидлива? – ѝ светнаа очињата
  • Хах, секако, ти реков дека е волшебна. Треба само доволно црвсто да ја држиш и силно, силно да сакаш нешто, па таа ќе ти ја исполни желбата.

Таа вечер, таа спиеше мирно. Човекот без глава никогаш не се појави повторно во нејзниот сон. Но ни татко и не се појави повторно во нејзиниот живот.


Ги слушна луѓето кога влегоа во нејзината соба. Ги слушна нивните стапки, нивните гласови. Сите се прашуваа каде е, а таа само се смешкаше. Беше невидлива; кога нема да ја најдат, ќе се откажат и ќе си заминат.

По стапките можеше да забележи дека се повеќе луѓе во собата, не се само оние двајца. Одеднаш, едниот од нив се наведна под креветот и ги впери своите страшни црни очи во неа. За момент се сепна, но се сети дека всушност е невидлива, ја припи запалката кон себе и задоволно се насмевна.

– Што држиш таму, девојче?

Молчеше. Тоа не беше возможно. Таа беше невидлива. Ако молчи, ќе си заминат сите.

– Може да видам? – гласот звучеше пријателски, но таа се уште не се помрднуваше. Можеби не ја притиска доволно силно запалката? Или не посакува доволно? Ги затвори очите и уште еднаш посака, силно, најсилно, да биде невидлива! Рацете ја болеа, но не се откажуваше!

Одеднаш почувствува како некој ја подига во воздух. Не даваше отпор, само силно ја стегаше запалката со двете дланки и повторуваше во себе: „Сакам да бидам невидлива! Сакам да бидам невидлива!“

Ја изнесоа држејќи ја во раце надвор и ја седнаа до една жена со пријатен глас, која исто така се обиде да поразговара со неа. Ги отвори очите за момент, колку да го забележи нејзиниот пријатен лик, и потоа повторно се врати на запалката. Мора да успее, татко ѝ така ѝ рече! А татко ѝ не лажеше никогаш!

Жената престана да се обидува, па само замолкна и остана да седи покрај неа. Како што и претпоставуваше, по половина час напрегање, девојчето конечно заспа.

„Кутрото тоа...“, помисли таа додека го внесуваше малото беспомошно суштество во таксито. Не ја ни забележа запалката, која падна од отпуштените дланки на задното седиште. На излегување, таксистот викна по неа:

– Госпоѓо, си ја заборавивте запалката!

– Јас не пушам – одговори таа кратко и влезе во центарот за сирачиња.

Изутрина, на главната страница на весниците осамна натпис:

Петгодишно девојче една недела живеело само во куќата со лешот на својата мајка, која починала од предозираност со хероин.

Сите ја жалеа судбината на девојчето, кое пред само една година го изгубило и својот татко во сообраќајна несреќа.__

January 2017
Bad Behavior
from the January 2017 issue: Bad Behavior

January 2017
Bad Behavior
from the January 2017 issue: Bad Behavior


  &nbИако е гинеколог, мојот маж се обидува да се претставува како уметник, а тоа е само една од работите што ме нервира кај него. Всушност, не се сеќавам кога точно почнаа да ме нервираат повеќето работи што ги прави и зборува, но оваа можам да ја издвојам како една од најглавните. На пример, на гостите што доаѓаат кај нас им кажува дека „се занимава со уметност“, но дека не е „уметник“ во вистинската смисла на зборот, со тоа лажно прикажувајќи се како скромен. Кај нас многу често доаѓаат гости. Од моја страна, тоа е непожелно, бидејќи вклучува готвење и чистење пред и по нивното доаѓање. Мојот маж инсистира јадењето да е обилно, со тоа сакајќи да покаже колку сме ние всушност функционални како семејство. Нормално, во текот на таквите обилни вечери, кои се одвиваат во нашата дневна соба, на ниската маса што стои помеѓу троседот, двоседот и фотелјата, во кои можат да се сместат уште четворица покрај нас двајца, јас сум таа којашто треба да ги служи гостите, и главно сум стационирана во кујната, па кога ќе дојдам да приседнам со нив за малку да поразговараме, морам да седам на табуретка, за која секогаш лажам дека ми е сосема комотна. Во меѓувреме тој си разговара со гостите и главно им зборува за себе. Бидејќи е непристојно да се зборува за пички, што е основата на сè она што тој го познава, им зборува за својата „уметност“, а тоа се неговите слики од масло на платно што ги изработува во една од собите во нашиот стан, неговото „ателје“, поради кое нашите две деца што постојано се тепаат мораат да делат соба. Неговите слики се крајно аматерски. Боите се замачкани, задушени, депресивни. Секојпат кога ќе згреши некој потег, го замачкува со нов слој боја. Така, сликите му личат на големи, тешки блуеници – како несварен, обилен, изџвакан оброк што се вратил таму од каде што дошол. Тој смета дека неговите слики се „апстрактни“ и дека „изразуваат состојби на емоционална тревога и вознес“, но всушност тие го претставуваат тоа што тој најдобро го знае: пичките, и од внатре, и од надвор. Претпоставувам дека и другите луѓе го забележуваат тоа, барем тие што се попаметни. Сигурна сум дека го викаат „гинекологот што слика пички“ и му се шегуваат зад грб. Но тој тоа сосема го заслужува, па не се вознемирувам ако е тоа така – дури и потајно се надевам дека му се потсмеваат. Но има такви од нашите гости кои барем в лице не го прават тоа, туку напротив, му ласкаат. „Па Вие сте вистински уметник“, му велат, гледајќи ги сликите небаре пред нив стои некое платно на Леонардо. И тогаш тој ја вади таа негова позната фраза: „Не, јас само се занимавам со уметност“ и додава, повторно со лажна скромност „јас сум само еден лекар“, знаејќи точно каков статус има со таквата професија.

            Втората тема во текот на вечерата, секако, се неговите пациентки и нивните здравствени проблеми. Мојот маж, вреди да се спомене, ги има изгубено пријателите што се некако надвор од неговата професија. Сите негови пријатели се исто така лекари што ги запознал на факултет, а нивните жени му се пациентки. Заедно тие имаат „братство“. Братствата кај мажите ми се многу смешни од денешна перспектива. Кога бев млада, кога се запознавме со мојот маж, тоа ми беше симпатично, дека има таква верна дружина пријатели. Но тогаш не ми беше јасно што зборуваат меѓу себе. И не ми беше јасно како зборуваат за нас, нивните жени. А мислам дека мојот маж е најлош меѓу нив, главно бидејќи е гинеколог и бидејќи ужива статус на познавање на сите интимности кај жените. За жал, се сомневам во една многу страшна и лоша работа, која ми е страв да ја изустам, а тоа е дека неговите пријатели намерно ги носат своите сопруги кај мојот маж, бидејќи така имаат контрола врз нив. Доколку имаат некоја сексуално пренослива болест, тоа мојот маж може да го скрие од нив. Доколку самите жени се „виновни“ за таа болест, тој тоа може да им го соопшти на мажите, пред тоа да го сторат или да не го сторат сопругите. Ова е само моја теорија во која се сомневам, бидејќи оваа банда мажи тврдат дека нивното братство е „над сè “, и дека буквално сè би направиле еден за друг. Понекогаш помислувам дека се геј. Дека кога не би биле ние, и кога не би имале такви општествени стеги, би се наредиле сите еден зад друг и заемно би си го опнале. Така си ги замислувам понекогаш, кога ме нервираат – залепени еден зад друг како сардини, како вагони од воз, како сите мрдаат во ист ритам. Само што првиот нема што да прави со курот и си го држи во рака, разочарано. Па после се менуваат, за да не остане некој покус во нивното братство. Во моите фантазии, ние жените седиме на страна и ги гледаме. Така правиме и во реалноста. Тие зборуваат, а ние ги гледаме, или понекогаш си шепкаме рецепти меѓу нас, кога ќе ни досадат нивните муабети. Понекогаш и сопругите успеваат да разменат по некој таен збор со мојот маж, во ходникот, како дополнителна консултација за нивното здравје. „Земи една доза бетадин“ ќе наслушнам, или „можеби е до исхраната, не знам зошто секогаш ми се појавува“. „Немој да држиш диети“. „Ама многу здраво се хранам. Еве веќе и не пушам“.

            Јас и тој се запознавме на гинеколошки стол, коа отидов кај него на преглед. Беше исклучително добар и нежен, и неговиот пристап ме воодушеви. Бев многу, многу млада – и тоа треба да се земе предвид – другите гинеколози кај кои претходно имав отидено беа груби и лоши и непријатни. Не дека имав некој проблем – напротив. Прво ме седна во неговата канцеларија и ме опушти со еден шармантен, човечки разговор. Во позадина имаше пуштено многу пријатна класична музика, ми понуди овошен чај, кој веќе го беше подготвил. Откако малку се подопуштив, ми покажа каде да се пресоблечам – беше тоа една прекрасна мала соблекувална, со убави бели меки папучки на подот, нова закачалка на повеќе нивоа за облеката, еден убав бел мантил што можев да го облечам пред да се качам на гинеколошкиот стол. И кога се качив таму, тој ми велеше, „подолу душичке, ајде малку подолу душичке“, и нежно ме пипкаше по бутините за да ме поттурне надолу. Потоа почна да разговара со мене додека го ставаше спекулумот, кажувајќи ми колку е тој непријатен, но тој ќе биде нежен, и дури се обидуваше да го затопли за да не ми биде неубаво кога ќе влезе во мене. Начинот на кој ми ги рашири усничките пред да го стави спекулумот ми предизвика нешто топло да ми се придвижи во душата. И потоа тој погледна внатре, а јас го гледав в лице. Ми се виде убав, најубав, преубав. Сините очи гледаа внатре во мене со еден поглед чиниш гледаат залез над мирно езеро. Лицето како да му се разнежни. „Ах, совршено е сè. Имате преубава анатомија“, ми рече тој, а тоа го повторуваше и кога со ехо ми ги проверуваше јајниците. „Имате прекрасна матка“, ми рече неколкупати. Но пред да стигнеме кај ехото, тој направи нешто што сега знам дека им го прави и на други жени – можеби и затоа е толку популарен, покрај меките папучки, убавата закачалка, чајчето, пријателскиот однос. Со неговите долги, нежни прсти, ме буцкаше внатре за да провери дали имам некакви болки. Се разбира, ми се извини многу пати пред да ми го направи тоа, и ми објасни што точно ќе ми прави. Но како што го брцна внатре показалецот, и го вртеше лево-десно, со другите прсти нежно ми го галеше клиторисот. Ми беше убаво. Се вратив по шест месеци, лажејќи дека нешто внатре ме чеша. „Прекрасно е сè, прекрасно“, велеше тој. „Не сум видел ваква чиста и убава анатомија“, повторуваше, речиси вљубено гледајќи во мојата внатрешност. И така секои шест месеци, три години, сè додека еднаш не се сретнавме во едно од градските кафулиња, и во пијана состојба ми рече дека сум била најубавата пациентка со најубавата „како да ти кажам... почнува на П“ што ја видел дотогаш. Потоа ми рече дека по оваа изјава јас не можам да му бидам веќе пациентка, но можам да му бидам девојка. И по неколку месеци ми рече дека можам да му бидам и жена, а јас прифатив. Имав дваесет и две години. Тој имаше триесет и осум. Јас сè уште сум негова пациентка. 

            Сликите се главниот повод за нашите расправии, но не и причината за нив. Причината е повеќеслојна, но еве уште еден пример: еднаш јас и мојот маж зборувавме за уметност. Се разбира, тој се гледа себеси како некој Чехов, некој што бил лекар, но подоцна станал познат по тоа што всушност бил голем уметник. Зборувавме за нашите омилени писатели, сликари, музичари, а јас почнав да зборувам за тоа колку ми се допаѓа поезијата на Силвија Плат. Нему како одеднаш нешто да му светна.

            „Дали си забележала дека сите големи уметници се мажи?“, ми рече.

            Тоа ми имаше паднато в очи и претходно, и го чувствував како болна точка. Со разочараност одговорив потврдно.

            „Што мислиш, зошто е тоа така?“

            Почнав да размислувам. Не можев веднаш да го срочам тоа што сега рафално би му го испукала в лице: дека жените никогаш немале услови да бидат креативни. Дека тоа едноставно не им било допуштено, кога по цел ден седеле дома и ги бришеле гомната од газињата на децата, како што правев и јас додека тој шеташе по конференции по Кини, Африки, Европи, и се инспирираше.

            „Па...“, запелтечив, за што сега многу се каам.

            „Тоа е затоа што мажите се духот, жените се телото. Мажите се креативните, жените се практичните. Мажите гледаат горе, жените гледаат долу. Жените не можат да бидат уметници – тоа не им е својствена природа.“

            Многу се навредив ама не знаев како да му одговорам. Имав дваесет и три-четири години, ако тоа може денес да ми послужи како одбрана.

            „Ајде. Кажи ми некоја многу голема писателка. Од рангот на Достоевски, на Чехов, на Хемингвеј, на пример“, ми рече.

            „Па еве, Маргерит Јурсенар“, му кажав, оти само на неа ми текна во тој момент.

            „Не се важи. Лезбејка била“, ми одговори и влезе во тоалетот, каде што се задржа петнаесет минути за да кака, а јас морав да излезам да го земам синот од градинка и никогаш не го продолживме разговорот, во кој јас ќе му наведев стотици машки уметници кои биле геј, како неговиот омилен композитор Чајковски, на пример. 

            Идеите за величината на уметникот и желбата и тој да стане уметник кај него се јавија одамна, но почна да слика дури многу подоцна, откако се „осозна“, како што самиот велеше. Всушност, почна интензивно да слика откако се роди нашето второ дете – значи пред осум години. Дотогаш веќе малку и отрпнав и престанав толку да му се плашам. Кога почна да слика, истренирана само да му пеам славопојки, му велев дека сликите се многу убави, и дека навистина има талент. Тој црвенееше од среќа кога ќе кажев таква работа и, како секој миг да ќе подголтне или ќе прсне во плач, со насолзени очи гледаше во завршеното платно. „Отсекогаш сум сакал да бидам сликар!“, велеше. „Се двоумев меѓу медицина и уметничко. Ама татко ми ме натера да тргнам по неговите стапки. И ете – судбина“, повторуваше вознесено. Се чудев како и мене ми зборува вакви работи, сопругата пред која не мораше да се преправа.

            Потоа почнав да ги игнорирам неговите слики, и конечно пред неколку години почнав да му кажувам дека воопшто не ми се допаѓаат. Последниот пат кога се скаравме, во момент на бес му реков дека личат на грди, размачкани пички, а кога не личат на тоа, личат на омлет или на блуеница. Се навреди како никогаш дотогаш.

            „Јас барем творам“, ми рече. „А ти, што правиш?“

            „Твориш ко што творат творовите“, му реков.

            Тој побесни. Се виде како го облеа руменило, а од што знае да се воздржи, истото како да го голтна, и лицето му се врати во нормала по десетина секунди.

            „Многу си духовита нешто денес“, рече без да знае што друго да ми каже. „Штета што не си писател“, рече, знаејќи дека отсекогаш сум сакала да пишувам. Виде дека се вознемирив и продолжи да ме тормози.

            „Уф, заборавив дека пишуваш поезија. Што не ми прочиташ некоја од твоите песнички за да можам и јас да критикувам?“, зајадливо ми префрлаше и триумфално се смееше, бидејќи моите песни никогаш ги немаше прочитано. Никогаш не му ги имав дадено од една проста причина која веќе не сакав да ја кријам од него. Отидов во спалната и од под креветот ги извадив листовите со поезијата што скришум ја пишував додека тој беше на работа. И му ја дадов последната песна. Му реков да чита на глас.




Тој лежи до мене

а јас те сонувам

твојот ноќен цвет

за мене се отвора

ти јачиш ко ветар

ружо моја најмила

од твојот нектар

и вечерва би се напила


            Вилицата на мојот сопруг се здрви и малку како да се помести на десно кога престана со читањето. Очите му беа ширум отворени и втренчено ме гледаше, а во лицето беше блед.

            „Римата не е баш правилна“, му реков цинично. „Извини што те разочарав“. 

            „Не“, ми рече тој. „Не сум разочаран. Очекував дека ќе е срање.“

January 2017
Bad Behavior

from the January 2017 issue: Bad Behavior

January 2017
Bad Behavior
from the January 2017 issue: Bad Behavior


Сегодня вечером я нажарю семечек, целую миску, и, предвкушая двойное удовольствие, усядусь перед телевизором смотреть футбольный матч. «Спартак» будет играть с «Динамо», и я, не в силах оторваться от экрана и, сыпля скорлупками мимо тарелки, буду с замиранием сердца следить за игрой. Я буду отчаянно болеть за «Спартак», но выиграет «Динамо», и мне настолько понравится классная техника «динамовцев», что совершенно не будет жаль проигрыша любимой команды. А когда Пеле забьёт третий гол в ворота «Спартака», я даже поперхнусь семечками и буду долго кашлять, надувая щёки до красноты и слёз и брызгая слюной.

После матча я начну звонить своим друзьям — таким же, как и я, преданным болельщикам «Спартака»; но их жёны все как одна ответят, что они уже спят, хотя будет только девять часов вечера. Тогда и я лягу спать, а когда проснусь, то не буду завтракать, а наскоро оденусь и побегу на улицу, где будут ходить взад-вперёд сонные, но уже весёлые мужики с транспарантами «Спартак!» и «Спартак — чемпион!»

Я присоединюсь к ним, немного похожу с ними по улице туда-сюда, а потом скажу кому-нибудь из них, что «Спартак», конечно, забойная команда, но я ценю прежде всего мастерство и зрелищность, а не имя команды, и «Динамо» победило вчера в честной борьбе.

И тогда ребята посмотрят на меня как на идиота и скажут мне, что вчера я перепил водки, а сегодня ещё не похмелился, а «Спартак» выиграл со счётом 3:0, а иначе чего бы они ни свет ни заря повыпирались на улицу, как малахольные. Я им отвечу, что они именно малахольные, а я уже третий месяц и в рот не беру спиртного, даже пива, и по праздникам тоже ни-ни, и своими глазами видел, как «Спартаку» вжарили всухую, а вот они точно ещё со вчерашнего не просохли и глаза позаливали с утра пораньше.

Ребята скажут, что они вчера все вместе за одним телевизором сидели и помнят каждый гол, вмантуленный в ворота «Динамо», а у меня белки повылазили на почве алкогольной недостаточности. А мой давний неприятель Сергей, у которого я когда-то увёл жену — хотя, честно сказать, никого я у него не уводил, я вообще удивляюсь, как с таким козлом кто-то может жить — скажет, что это у меня глаза неправильные, а не у них залитые, но, если я хочу, то он мне может их поправить. Я отвечу ему, что нечего искать в чужом глазу соринку, когда у самого рога прядями свисают наружу и мешают видеть.

И зря ему так скажу, потому что у него под сто килограммов живого веса и он бывший боксёр, а во мне и семидесяти не будет. И, конечно же, Сергей потащит меня на стройку, подальше от жилых домов и милиции, а я буду размахивать вхолостую руками и упираться. А на стройке он начнет меня бить по глазам и говорить, что выиграл «Спартак», а не «Динамо», но я-то знаю, что не в «Спартаке» и «Динамо» дело, а в его бывшей жене. А когда я упаду на землю, и моя кровь, смешавшись с песком и цементом, станет крепче бетона, он ещё несколько раз ударит меня ногой, стараясь попасть по лицу, но голову я буду крепко прижимать руками к груди, и он попадёт разбитыми грязными туфлями только мне по рёбрам, а зубы у меня останутся целыми.

Его потом оттащат ребята, но он ещё успеет вырваться в последний раз и, выхватив у одного незнакомого мне парня плакат «Слава Спартаку!» скомкает его и засунет мне в рот со словами, чтобы я это сожрал. А когда Сергея отведут на достаточное расстояние, я вытащу плакат изо рта и крикну, чтобы он сам его сожрал и что он козёл и ублюдок, и вообще буду долго материться и кричать, что «Спартак» — самая хреновая команда в мире. Но что самая лучшая команда в мире — «Динамо», кричать не буду, а выкрикну что-нибудь нейтральное: что лучшая команда в мире — это «Металлист» или «Арарат».

Потом я ещё некоторое время посижу молча, перебирая в руках твёрдые камушки бетона, которые ещё недавно были моей кровью, и, отбросив их далеко-далеко, сначала гладко распрямлю, а затем сложу в восемь раз плакат «Слава Спартаку!», чтобы он уместился в карман, и подумаю, что это — вещественное доказательство. Бумага, твёрдая и жёсткая, будет еле гнуться в руках, и я подумаю, что я вряд ли съел бы это, а когда я это подумаю, мне жутко захочется есть, и я вспомню, что ещё не завтракал.

Тогда я встану и побреду домой, пытаясь понять, кто из нас прав — я или ребята. По дороге я остановлю девочку и спрошу, кто вчера выиграл — «Спартак» или «Динамо». Но девочка ничего не ответит, а испугается меня и убежит. А старенький дедушка с собачкой и палочкой скажет мне, что вчера со счётом 5:0 выиграл «Спартак», и чтобы я шёл домой и умылся, потому что у меня всё лицо в крови.

Я подумаю, что весь мир свихнулся, потому что я уверен — нет, даже не уверен, я точно знаю, голову даю на отсечение, что выиграло «Динамо», и буду удивляться всем вокруг, тому, что они городят: или телевизоры у всех неправильные, или они специально придуриваются, потому что не хотят признавать поражения «Спартака», ведь весь наш городок от мала до велика болеет только за «Спартак»: Ринат Дасаев из второй запасной команды — наш земляк, так за кого же нам ещё болеть? А может, им так хотелось, чтобы победил «Спартак», что они просто не захотели поверить в победу «Динамо» и убедили сами себя и всех вокруг?

Я приду домой, но есть не буду, а позвоню маме — ей одной я верю — и спрошу: кто вчера выиграл? Мама ответит, что «Спартак», и скажет: «Поздравляю!». И я скажу себе тоже: «Поздравляю!», потому что я сошёл с ума. Но скажите: зачем мне сходить с ума, когда я хотел, чтобы выиграл именно «Спартак»? Совсем мне незачем сходить с ума из-за «Динамо», тем более, что я «Динамо» никогда не любил… «ЦСКА» ещё куда ни шло, но не «Динамо» же, в самом деле. Для меня «Динамо» — ей-богу, как «Пахтакор».

И ещё я подумаю, что глупо сходить с ума из-за «Динамо», и жалко, что вчера утром от меня ушла жена, которая до того ушла от Сергея, потому что она-то мне точно бы сказала, кто выиграл. И мне станет так обидно, что я совсем один, совсем один сумасшедший, а все вокруг нормальные и уверены, что выиграл «Спартак», а я, как дурак, убеждён, что выиграло «Динамо», так обидно за себя и невыносимо одиноко, как сейчас, когда я пишу всё это. Ведь я ненавижу семечки — и жареные, и сырые — и совершенно не интересуюсь футболом. И в моей жизни никогда ничего не происходит, и с людьми не происходит тоже ничего. Я не живу, а просто хожу на работу и читаю. И не били меня никогда. И мамы у меня нет. Вот только жена в самом деле ушла. Сегодня. Навсегда. И хочу я из-за этого сойти с ума, а не могу, ничего не получается.

Правда, до этого она никогда не была женой никакого Сергея, и вообще ничьей. Она всегда была только моей.

Всё-таки обидно, что я никогда не увлекался футболом. А то бы никогда не признал победу «Спартака», даже если бы меня избили или убили вовсе.

January 2017
Bad Behavior
from the January 2017 issue: Bad Behavior

Metro Plamondon

en una esquina de la avenida Decelles
un caribeño encuentra un colchón abandonado
donde poder dormir
soñar que habla francés e inglés
que se viste con las mejores marcas
que tiene pulseras de oro de 24 quilates
que le sobran mujeres
y maneja un Mercedes último modelo

atraído por el mito de las calles de oro
a la calle Barclay llega Santiago Nasar que se hace pusher
en el bolsillo el níveo éxtasis que conduce a los cuchillos
a las anónimas muertes por sobredosis en esta parte de Montreal

guía sus pasos en la nieve el afán de juntar billetes de cien dólares
la venta clandestina de las diminutas bolsas de cocaína Disney World
el bolsillo lleno de billetes y al cinturón la funda de un cuchillo
mira furtivamente a los peatones en la calle Goyer
mientras camina hacia el metro Plamondon soñando con ser distribuidor
¡qué carajo!, mejor importador y de los grandes

un vecino observa callado desde una ventana
a Santiago caer con la garganta destazada
el navajazo que derrama sobre la nieve
el carmesí de su corta vida
un ligero vapor de la sangre sobre la nieve
los bolsillos vacíos, alguien le quita las zapatillas
un cuerpo que nadie reclama
por el metro Plamondon

January 2017
Bad Behavior
from the January 2017 issue: Bad Behavior

January 2017
Bad Behavior
from the January 2017 issue: Bad Behavior

January 2017
Bad Behavior
from the January 2017 issue: Bad Behavior

January 2017
Bad Behavior
from the January 2017 issue: Bad Behavior

January 2017
Bad Behavior

from the December 2016 issue: The World on Stage: Micro-Plays in Translation

Reviewed by Kate Prengel

Tomaž Šalamun is a poet of impressions. His poems read like collages where scraps of thought, fragments of images, and bits of memory all bump up against each other on the page. In his best poems, the whole adds up to far more than the sum of the parts, like some vast machine whose workings are as much fun to observe as their product. But Šalamun’s style is very much hit or miss. Andes, a new collection (ably and lovingly translated from the Slovenian by Jeffrey Young and Katarina Vladimirov Young) gives the English-speaking public access to the highs and the lows of Šalamun’s pointillism.

To begin with, plenty of readers will be turned off by Šalamun’s whimsical use of language. Plenty of the poetry in Andes totally frustrates meaning, to the point of seeming self-indulgent. Look at “Lunch and the Evening”:

O, my virgin kleptomaniac. You’re

Stepping on lilies. You’re aping divas,


With a tiny overcoat you cry, Kaput!

Kaput, the femur.


Yesterday I saw

A Korean woman . . .

The poem goes on, but the images never coalesce into a clear whole. Šalamun’s words simply have to be taken, or not taken, on their own terms.

Jeffrey Young describes the translation as a collaborative process. Because of Šalamun’s whimsical style, the translators had to check in with the poet again and again, making sure they dealt correctly with the book’s many “moments of untranslability." Young’s long introduction details this process and is one of the great strengths of Andes.

Salamun’s strongest poems convey a sense of movement, like a parade of ideas all marching together in the same direction. Take “He Exclaimed”:

A cat creeps with

Mouth movements,


Not with shoes. We run and from

Us flutter little tassels.


. . . Stars protrude.

Birds break branches.


The stars smack with open

Mouths . . .

The images don’t fit together organically––poppies, kir, and the mysterious Otto seem to have nothing to do with one another. And they never intersect, either. Each image is perfectly discrete. And yet, together, they create an energetic landscape. It’s like climbing down a rabbit hole and landing in the author’s imagination. If you relax your guard and accept that there are no rules, then you can enjoy yourself.

Other poems are more frightening. “She had black and beautiful eyes” is at once the most coherent and the most disturbing of the collection:


Held her under


The table. Sometimes he

Pulled her out,


Did sex with her,

Shoved her back and


Painted all the time. She had

Black and beautiful eyes.

This is as close to narrative as Šalamun comes, and it’s still hard to follow his train of thought. Is he describing some scene of actual abuse? Is he talking about his own creative process? Is the lady with black and beautiful eyes a metaphor for his inspiration? Trying to impose logic doesn’t seem to work. Even at its most direct, Šalamun’s language exists slightly outside of meaning and needs to be taken on its own terms.

If Šalamun uses highly personal imagery to map the author’s mind, the Latvian writer Knuts Skujenieks employs the most universal language imaginable to describe his personal experience. The new collection Seed in Snow, newly translated from the Latvian by Bitite Vinklers, brings together the poems Skujenieks wrote while he was serving seven years in a Soviet prison camp.

Skujenieks uses direct, spare language and relies heavily on nature imagery to convey the mood of the gulag. This is from "I Hear:"



And I hear how the black pines

Shout against a yellow sky.


Roots revolt. Pines want to rise,

To fly on black wings.

And I hear how the sun, whispering sadly,

Burrows into blue ashes.

Skujenieks makes his own emotions so gigantic that even the trees and the sun itself share them. The pines themselves want to escape, the sun is saddened, and yet, because the landscape shares in the prisoners’ suffering, that suffering is made bearable.

Nature, fierce and simple, is always interwoven with emotions in these poems. In one of his untitled pieces, Skujenieks describes everyman’s struggle to survive the gulag emotionally intact:

If a man can count on his fingers the days

Before he goes mad in the wind and is lost,

Five or four or two or one,

He’ll break through snow up to his knees,

Gasp and sing and thirst and cough

And cry like a child,

His unending love of life frozen

Like the tears on his lashes . . .

The wind, the snow, and the frozen landscape are all inseparable from the poet’s experience here. And this makes the reader’s job easy. The reader doesn’t need to give up his sense of logic, and order, as when reading Šalamun’s poetry. He only needs to think about the snow, and the wind in order to imagine Skujeniek’s experience of the hopeless, frozen prison camp. The poems in Seed in Snow can use this sort of shared experience to transport the reader into a far-off reality most of us will never experience.

Skujenieks’ strength is his ability to universalize his experience. Not surprisingly, his weakest poems fail because they rely on overly-general language and lapse into cliché. Here is a passage from "Elegies on Snow:"

On the same branch, in the same bed of love

Lie youth and midlife. Famine and shame.

Why do you falter?

A skeleton and a flower,

A daisy.

There is nothing new here––famine, skeletons and daisies are all rather hackneyed images––and it’s hard to see where the author was trying to go. Fortunately, this sort of poem is rare in Seed in Snow, and most of the work manages to be both simple and unique, personal and universal, using generous, open-hearted language to guide the reader to new vistas. The reader who goes along for this ride will be grateful.

from the December 2016 issue: The World on Stage: Micro-Plays in Translation

Reviewed by Thomas Michael Duncan

In reading Yoko Tawada’s latest novel, it is impossible not to consider the vast ways in which the world a person inhabits differs from the world of his or her ancestors. Many features remain the same, of course, and there is typically an overlap in time and space, but even in the short span of a generation or two, so much changes.

Memoirs of a Polar Bear follows three generations of polar bears, and with each generation, not only are there changes in culture, politics, and technology, but the degree of anthropomorphization sharply decreases. In the first chapter, an unnamed polar bear living in a Cold-War era Soviet Union openly and clearly communicates with human beings through both speech and writing. No indication is ever given to suggest that these abilities are out of the ordinary for a polar bear. In the following chapter, Tosca, the first bear’s daughter, lacks the ability to read or write. Tosca, like her mother, is a circus performer, and one of her handlers suggests teaching her to spell words as a stage trick, but the idea is shot down and deemed impossible. Still, she finds a way to communicate with at least one human, but she is only able to do so through a strange sort of thought-transmission in a dreamlike state. And in the final chapter, Knut, Tosca’s son, is able to speak to other animals but is completely incapable of communicating with humans except through physical gestures. In a novel largely concerned with self-identity and isolation, these changes serve to demonstrate the disconnect between all individuals, even ancestors and their descendants.

A novel with non-human protagonists can be a lot to ask of readers, but there is certainly a reward to this risk. In this instance, it allows Tawada to examine the human race from an outside perspective. Many things that humans take for granted as normal or commonplace can be presented as strange or bizarre though the eyes of a polar bear. As Tawada’s first bear says:

The animal world is not without its culinary oddities . . . But this is nothing compared to the curiosities beloved by human beings: the greases they smear on their cheeks, the thick liquid they color their claws with, tiny little sticks they probably use to pick their noses, bags for temporarily storing things that will later be thrown away, the paper they use to wipe their bottoms, the round plates made of paper for throwing away, and the notebooks for children with a panda bear on the front cover.

Although these bears traverse human society to varying degrees, they are never truly accepted into the fold, and their otherness is always front and center. Cruel children use what might be considered racial slurs, like “snow child” and “snout face.” Even other animals are offended when Knut admits to never having been to the North Pole. This specific moment will certainly be uncomfortably familiar to people of color living in the United States, who are all too often asked to explain where they are from, as if their skin color alone casts them as outsiders.

Halfway through Knut’s chapter, he meets the zoo’s sun bear and engages in a conversation. The sun bear laughs at Knut for speaking in the third person, which both angers Knut and forces him to reexamine his sense of self: 

Knut was Knut. Why shouldn’t Knut say Knut?. . . What a strange phenomenon!

Wanting to avoid ridicule, the polar bear adopts the use of a first-person pronoun, and at this moment, the narrative changes from third-person narration to Knut’s first-person perspective. Or, rather, it becomes apparent that Knut has been the narrator of the chapter all along, only referring to himself in the third person. Here readers are forced to reconsider the preceding pages in a new light, with the understanding that Knut, not some invisible third party, has been the author of his own story. The other characters––Knut’s caretakers and fellow zoo animals––have been presented only as Knut perceives them. This is another example of the way Tawada takes risks in her writing. It’s possible that this perspective change could confuse or frustrate readers instead of enhancing their understanding of the story, yet the risk pays off, and Tawada allows readers to share a sense of Knut’s first-person epiphany by saddling them with a sudden realization of their own.

Despite the serious themes throughout the story, Tawada’s prose is never plain or rigid. Every scene is fully adorned with vivid imagery. Perhaps the most captivating examples are the descriptions of the stage tricks that the animals perform:

My spine stretches tall, my chest broadens, I tuck my chin slightly before the living wall of ice, unafraid. It isn’t a battle. And in truth this ice wall is really just warm snowy fur. I gaze up and discover two black pearl eyes and a moist nose. Quickly I place the sugar cube on my tongue and stick it out as far, and as high as I can. The polar bear bends down toward me slowly. She bends first at the hip, then at the neck, balancing on her hind legs. She exhales forcefully, and the smell of snow streams powerfully from her throat. Then her tongue swiftly and skillfully snatches the sugar from my mouth. Has one mouth touched the private interior of the other or not?

The novel’s eldest bear describes writing as a “dangerous acrobatic stunt.” In Memoirs of a Polar Bear, Tawada executes this stunt with the effortless grace of a seasoned circus performer.  

from the December 2016 issue: The World on Stage: Micro-Plays in Translation

December 2016
The World on Stage: Micro-Plays in Translation
from the December 2016 issue: The World on Stage: Micro-Plays in Translation

December 2016
The World on Stage: Micro-Plays in Translation
from the December 2016 issue: The World on Stage: Micro-Plays in Translation

December 2016
The World on Stage: Micro-Plays in Translation
from the December 2016 issue: The World on Stage: Micro-Plays in Translation

December 2016
The World on Stage: Micro-Plays in Translation
from the December 2016 issue: The World on Stage: Micro-Plays in Translation

December 2016
The World on Stage: Micro-Plays in Translation
from the December 2016 issue: The World on Stage: Micro-Plays in Translation

December 2016
The World on Stage: Micro-Plays in Translation
from the December 2016 issue: The World on Stage: Micro-Plays in Translation

December 2016
The World on Stage: Micro-Plays in Translation
from the December 2016 issue: The World on Stage: Micro-Plays in Translation

December 2016
The World on Stage: Micro-Plays in Translation

from the November 2016 issue: Modernization and Its Discontents: Contemporary Thai Writing

Reviewed by Gordon Slater

The Midwife by Katja Kettu, published by Amazon Crossing and translated deftly from the Finnish by David Hackston, is Kettu’s English debut. The novel received widespread acclaim in Finland and was turned into a feature film of the same name in 2015. Born in 1978, Kettu is an award-winning author, filmmaker, and columnist, and she has published several novels and a collection of short stories. Hackston is a graduate of University College London and a frequent translator of Swedish and Finnish literature.

Set during the final years of the Second World War in Northern Finland, The Midwife follows a torrid and tragic affair between a Finnish nurse, Helena, and her lover, an SS officer and photographer named Johannes Angelhurst. With a complex plot, shifting narrators, and a nonlinear timeline, Kettu builds a careful world to explore a personal story amid the political drama of international conflict, balancing delicate and powerful eroticism with brutal and casual human suffering.  

Helena is an orphan and was raised as an outsider––a product of the despised politics of a communist father and the sins of a prostitute mother––and lacks a complete sense of her own beauty and power in comparison with her peers. Referred to as “Weird-Eye” by her adoptive family and other Finns because of a lazy eye that marks her as imperfect, it is widely assumed that she is barren. Johannes is the son of a German WWI veteran, Fritz Angelhurst. The war turned Fritz into a pacifist and in the feverish years of the 1930s, a young Johannes saw his father’s resistance to Nazi war rhetoric as weak. Fritz’s pacifism and his skeptical view of the promises of nationalism only fuel Johannes’s war hunger, leading the young man to join the SS in pursuit of the glory of Nazi ideals. He becomes an officer and, lacking the technical skill to become a pilot, is recruited as a photographer to document the German advance into Eastern Europe. Helena, in turn, is trained as a midwife, with a combination of modern medicine and ancient, near-magical folkloric tradition. Her art allows Helena a unique social role, affording freedom and access that few could enjoy during a time of war. At one point, Helena observes:

I had knowledge, and with that came the freedom to come and go as I pleased.

In Helena’s and Johannes’s world, where thousands of German, Finnish, and Russian soldiers spread along the front, extramarital affairs flourished and pregnancy became a symbol of both the social problems of the war and the mundane, intimate realities of human interaction. The offspring of affairs between German soldiers and Finnish women embodied the complexity of the two nations’ relationship––from 1939 to 1944 Finland was at war with Soviet Russia and allied with Nazi Germany; in 1944, Finland signed a truce with Allied powers and turned to fight against Germany over territory in northern Finland, in what was to become known as the Lapland War.

At the outset of the novel, Helena meets and falls in love with Johannes when he photographs a birth she is assisting, and determines to follow him to the Russian POW Camp, Titovka, where he has been assigned. On the northern edge of Finland, where the land meets ice, Helena and Johannes connect, though their love is defined in part by what they do not know of each other. Describing the far north, Helena explains:

Out here at the edge of the world, it sometimes seems that nobody is who they claim to be, that everyone is lying and folks believe their lies.

Johannes, in particular, struggles to know even himself. As an SS officer in Ukraine, he participates in the infamous massacre at Babi Yar, one of the early atrocities in what would become systemized extermination of European Jews and other “undesirables.” As a photographer, Johannes bears witness to the killing, documenting it for posterity. During the murder at Babi Yar, Johannes is hit in the head by a stray bullet and, though he survives, he cannot remember anything specific about his involvement in the genocide. Further, Johannes is increasingly dependent on amphetamines through the novel, “medicine” he takes to quell nightmares, depression, and to give his work at the camp a sense of the purpose he sought when joining the Nazi cause.

Kettu positions Johannes as a photographer partly to address the horror of bearing witness to cruelty, as distinct from directly experiencing or inflicting suffering. Taking photographs separates Johannes from the materiality of the death he witnesses, allowing him to retreat behind a medium with rules and order. Helena’s father, a spy working for both sides, writes in a letter explaining his duplicity that “war has its own laws.” For Johannes, the reality of genocide cannot mirror the majesty of his hope in the Nazi identity, so he denies it, accepting his amnesia and ignoring the nightmares that plague him. When he is assigned to dig a pit at the POW camp, Johannes seems to believe that it is truly to be a swimming pool and not a mass grave. In his relationship with and desire for Helena, though, Johannes is stripped of some of the protection amnesia and photographic distance offered. His identity split between the need to maintain a careful order so as to not lose his faint grasp on sanity and the disorder of the raw, deep draw of his love for Helena, he says: 

The lens was my protective wall, my peephole into the outside world. I don’t want to build such walls between us. I have no desire to photograph you. I want to enter your state, your spirit, for the wind to creep beneath our skin and for us to be one.

The traumatized SS officer and the outcast Finnish nurse find their love at the very edge of civilization, in a cabin in a remote Fjord they discover after crashing their car. The place is desolate and gives them room to discover each other and to unearth both powerful desire and love. Johannes is surprised at both Helena and his own feelings for her: “Wild-Eye is a fierce woman. She’s frightening because she’s not afraid of me . . .” In the midst of the larger machinations of the conflict, Helena and Johannes’s love is deeply personal, defying the morality of peace or the rigid, brutal order of war. In their tiny cabin by the ocean, they find each other––fragile and rejected––and the connection endures.

In a letter to his daughter, Helena’s father writes:

More often than not that’s precisely what folks want, to glide through the following day and beyond, far across the horizon, far into the distance where the sky creaks on its hinges.

The safety and isolation of this fantasy speaks to Johannes and Helena’s brief, imperfect affair. Kettu jumps back and forth in time, shuffling the narrative into fragments the reader collects piece by piece, slowly revealing a complexly woven plot. The result is a juxtaposition of brutal and tender moments, sometimes without the stability of context, evoking the rapidly shifting, stark paradoxes of a world at war, of people living among death. The love affair is an escape from the brutality of rape, murder, and genocide that the novel depicts, and Kettu uses this dichotomy to question the possibilities of narrative resolution, of hope and satisfaction, amidst rupture and violence. The novel is honest in its display of both pain and love, though, and Kettu seems most fascinated by the personal gaps that emerge in the large, canonized history of World War II. 

Like what you read? Help WWB bring you the best new writing from around the world.