Skip to content
Join us on October 27 at 7PM EDT for the 2020 WWB Virtual Gala. Learn more and get your tickets today!
from the June 2020 issue

Ang Tawo Nga May Liboan Ka Ngalan

KASAGARANG UNANG PANGUTANA sa mga tawo nga makakita sa akong panit kay ‘Ngano man?’ Sagad sad nakong tubag nila kay ang akong pahiyom. Usahay manginit ang akong nawong. Di nako matino sa akong kaulingon kon nairita ba ko o nauwaw. Kon mosuway kog tubag, magkangakanga ko ug di nako matiwas ang usa ka hugpulong aron sila mapasabot. Magbasa kalit akong ilok. Sington akong agtang. Kanindot itubag og “Art man kini. Parte na kini sa atong kultura liboan ka mga tuig na ang milabay.”

Apan, tingali, usik ra ang pagpasabot nila. ‘Unya sa kadaghan nga puyde nimo mabutang sa imong panit, ngano kana man gyod, uy?’ Mokatawa na lang ko. ‘Sagdi lang, sikat na bitaw ka.’ Tuod, bag-o lang ko nakatawat og Guinness World Records nga maoy labing daghang mga ngalan nga gi-tattoo sa panit. Lahi sad tong si Charlotte Guttenberg ug iyang hinigugma nga si Chuck Helmke nga nakadawat sad og Guiness, kay akoa, puros man ngalan, ug ilaha mga kalabera ug mga balhibo man sa langgam. ‘Ataya, puros god na ngan sa tawo!’ Mosanong na lang ko.

Nagsugod kini sa akong desisyon nga ipa-tattoo ang ngan ni John sa akong walang abaga. Dako kaayo akong gugma niya. “Sa abaga gyod?”

Akong tubag: ikaw man ang akong sandigan kon mokalit og kabug-at akong kalibotan. Aw, o, uy! Bata pa ko ato. Maong korni ug kiwaw pamation. Human sa pila ka semana, iya kong gibuwagan kay nasakpan man mi sa iyang Papa nga naghilawas sa ilang silong.

Tayming kay ang sunod nako nga nauyab kay si Mark. Nagtungha to siyas Cebu State College of Science and Technology, sa kursong Bachelor of Secondary Education. Misulod sad ko sa susamang kurso tungod niya aron dili mi layo sa usa’g usa.

“Unsa imong kompletong ngan diay, Mark?” Iyang tubag human niyag usap sa ginabot, “John Mark Pepito. Ngano man?” Mingisi ra ko ug sa pag-uli nako, nihapit kos akong higala ug gipadungagan og ‘Mark’ ang tattoo nako.

Nasuko si John Mark kadtong pagkita niya sa akong abaga kadtong misulod mis usa ka lodge sa Colon. “Imo gyod diay gipa-tattoo akong ngan? Wa ka nabuang?” Wa nako hisabti ang iyang reaksiyon. Kay diay, buot na siyang mobiya sa among relasyon kay nabuntisan niya among klasmeyt.

Miundang sila duha og tungha sa kolehiyo, ug nagpadayon kos kurso nga wala si John Mark. Las nakong nahibaw-an, iya gipadayon ang negosyo sa iyang ginikanan sa Taboan.

Suwerte kay nakaila ra dayon nako si Kristoeffer, nga taga Iligan ug nagtrabaho sa pier tres. Mahiligon sad ni siyag tattoo. Iya gani ko gipakita sa tattoo nga Mama Mary sa iyang bukton, apan didto gyod ko nakuratan sa bulitas nga naas iyang kinatawo. Ug kadtong pagkakita niya sa akong abaga, dali siyang nakapangutana kinsa daw si John Mark. Dugay sad ko nakatubag, tayming nanutbrush ko kay bag-ohay ra nako siyang gitsupa, “Taymsa, maglimugmog sa ko.” Una nasuko siya, apan ako siyang gipasabot nga ngan kini sa akong Amahan. “Di ko ganahan nga makalimtan siya. Bahalag iya na ko gikalimtan.”

“Naunsa diay siya, Langga?” ni Kristoeffer. “Gibiyaan ka?” Milingo-lingo ko. “Naay Alzheimer’s si Papa John Mark.”

Gi-tattoo niya iyang ngan sa pikas abaga nako. “May na lang, kada kita nimo sa imong abaga, makahunahuna kas duha ka lalaki sa imong kinabuhi. Imong Papa ug ako.” Misanong ko. Wa siya kaybaw tulo ka lalaki na ang nagpatong sa akong abaga. “Langga, gai sa tag usa ka gatos, bi. Pangpalit nakog brip.” Midunol dayon kos kuwarta. Ugma ana, wa na siya nagpakitag balik. Mibalik na daw siya sa Iligan.

Wa nako natiwas ang kurso nga edukasyon tungod sa akong mga tattoo, ug tungod kay nakarelasyon kog estudyante kadtong nag-practicum na ko sa Abellana National School. Dako kaayo to nga isyu, maong ako na lang ang mibiya ug wa na nagpakita balik sa tunghaan. Iyang ngan ako gibutang sa bukton: Renato.

Nadungag silang Andres, Mon-mon, ug Frank sa akong panit. Misunod silang Cris, laing John, ug Jhon nga “J-h,” laing Kris nga with “K”, Chris nga “C-h-r.” Didto na ko miundang sa ideya nga makakitag hinigugma nga molungtad ug mopabilin sa akong kiliran. Nagpahimad ko didtos may basilica sa usa ka hamtong nga lalaki human ko buwagi ni Khristian.

“Masikat ka puhon ug maabot imong ngan ug nawong sa TV,” mihunong ang lalaki daw aduna pay nakita sa akong pa’d sa morag mikroskopyo tiyang panan-aw. “Apan dili ka mamahimong suwerte sa gugma ug relasyon. Malas ka niini.”

“Mao ba, Noy? Way timailhan sa akong palad, Noy, nga makadaog kog lotto?”

“Wala kay di man sad ka mopusta.”

Ako gipa-tattoo ang ngalan sa Mananagna sa akong palad: Roberto.

 

WA MAN KO NAGLISOD pagpangitag trabaho. Tungod tingali nis akong height ug kay hilig man sad ko moduwag volleyball ug mag-jogging nakasulod ra sad kos ilang qualification. Ang ila ra gyong reklamo sa akong lawas kay ang mga ngan nga gipa-tattoo nako. Pahiyom gihapon ang akong tubag. “Puyde na ka magsugod ika ugma sa gabii,” sa babaye.

Ang Menzone nahimutang sa H. Cortes St., sa dakbayan sa Mandaue. Moabli kini sa alas-nuybe sa gabii hangtod alas tres sa kadlawon. Una kong nakasulod diri kadtong gidala ko sa akong ig-agaw nga gikan sa Leyte. Ganahan man siya mo-explore sa Sugbo maong nagplano ming mosulod sa usa ka gay bar. Gikulbaan ko ato kay pers taym lagi. Apan, kadugayan, nalingaw ug nadani ko sa kangitngit ug sa nagsayaw-sayawng hayag sa disco lights. Nahimong misteryoso ang hubong mga modelo nga nakigdungan og sayaw sa kangitngit ug kahayag. Ilang lawas migilak tungod sa nagsagol nilang singot ug baby oil. Ang mga modelo: Gabby, Yuri, ug Cyril.

Gitagoan nako ang utog sa paghinambid. Sa pagtuo nga makabanwas ang serbesa sa nanginit nakong pamati, misamot na nuon kini. Sulit gyod diay ang entrance fee nga Php 250 ug may apil na nga usa ka botelya sa serbesa. Kamahikanhon ug kamananapon sa kagabhion. Ayos gani kaayo ang ngan sa ilang tema: “d big…BANG.”

Gisulit namo ang kagabhion ug didto nako nakahinabi si Mother Flower. Giduol ko niya ug nagpaila-ila nga usa siya ka manager. Una niyang gitamod ug gidayeg ang akong height. “Taas nga bata. Nindot og barog,” matod niya humag sul-ob sa iyang anteyohos. Didto ko nagkainteresado sa pagpangaplay kay usa ka ilang mga modelo kay nasakit. Pneumonia ang akong nadunggan. Wa na man sad koy balikan sa kolehiyo nga hagbay ra nakong gibiyaan ug wa man sad koy tarong nga trabaho nga makit-an, ari na lang ko aning pagkamodelo. “Unsa imong ngan, Langging?” niya.     

“John Mark,” dali-dali nakong tubag. Namakak. Apan gituohan. “Kanindot sa imong ngan. Kon mahimo kang modelo, dapat imong ngan, Marky.”

“Ganahan ko ana, Ma’am.”

Dayon mikidhat si Mother Flower. “Ayo-ayo, Langging. Hinaot magkita ta balik.”

Produktibo. Kini tingali ang pulong nga akong masulti sa akong pagtrabaho sa Menzone. Adunay kalipay nga gihatag nako ang pag-perform sa bantawan nga dunay puwang mga balloon, diha sa kangitngit ug kahayag, diha atubangan sa mga mata sa tumatambong kuyog sa ubang mga modelo. Himayan-on ang pagbati. Daghan ang midayeg sa akong maskuladong mga bukton. Bagay daw kaayo sa among gisul-ob nga itom nga sleeveless t-shirt. “Nag-gym na man god ko kuyog ni Kuya Enzo.” Apan, didto na sad sila mingreklamo nganong aduna koy hilig sa pagpa-tattoo sa mga ngan sa mga laki nga akong makaila. Apan, gipadungagan gihapon nako akong mga tattoo: Cyril, Enzo, Gabby, ug Yuri. Ang panit nako padung na mahimong panid sa usa ka mantalaan. Wa tuod ko nahigugma nila, apan mora na nako silag mga igsuon. Sa tantong pagkuyog-kuyog namo, adunay gidala si Cyril nga usa ka nars sa among tagay sa Mango. Kining nars kay nangimbitar namo nga mag-orgy. Bayran daw mi tagsa-tagsa ug tulo ka libo. Ganahan ra siya motan-aw namo nga maghilawas sa usa’g usa. Wa namo gipahibaw ang among mga manager. Misugot mi.

“Unsa imong ganahan kan-on, Marky?” ni Enzo.

“Kon unsa say imong gusto.”

“Ikaw.”

“Unsa?”

“Ikaw akong gusto.”

“Ha?” Wa ko kasabot sa akong gibati. “Syur, uy? Buang.”

Gilabyan ra namo ang mga pagkaonan nga naglaray. Dali-daling misulod sa CR. Nag-abot ang among mga mata: Giuhaw. Gigutom. Iya kong gikaon.

Human ato, ako gipa-tattoo ang tinuod nga ngan ni Enzo: Luigi. Wa siya nasuko nga giapil nako iyang tinuod nga ngan sa akong panit. “Unsa diay imong tinuod nga ngan, Marky?” Mitubag kos akong naandan: John Mark.

“Unsa imong paboritong pagkaon?” ni Enzo kadtong dili-na-sa-CR-nga-dinner-date. “Kon unsa sad imong paborito.” Napaborito nako ang mga paboritong pagkaon sa akong mga nakaila: lechon manok, humba, carbonara, sardinas nga gisagolag itlog, sardinas ug udong, sardinas nga spicy, balot, kwek-kwek…

“Ganahan kag rap songs?” Dili. Apan, buot kong mahilig ang ilaha pong hilig. “Wa diay kay personal nga paborito nimo nga kanta?” Wala man. Mosabay ra kos ilang ipatugtog. “Ganahan kong Eminem.”

“Ganahan man sad kong Eminem,” tubag nako.

“Ngee. Sunod-sunod. Wa man kay imohang hilig. Unsa man imong paboritong kolor, bi.”

Nakahinumdom kos paboritong kolor ni Frank. Mitubag kog, “black.”

“Black sad akoa.”

“See, nagsunod-sunod sad gani ka.”

Pila ka buwan ang milabay, mibiya si Enzo nako kay mikuyog siya sa kadtong nars nga una namong nakaila sa tagay. Wa ko kaybaw sa tinuod nga rason. Tingali tungod sa kuwarta. Tungod sa kasuko, gipa-tattoo nako ang ngan sa nars, aron di ko makalimot, sa akong lobot: Kevin.

 

SA SULOD SA UPAT ka tuig napuno na nako ang akong panit sa mga ngan sa tanang lalaki nga akong nakaila, nakahimamat, nagustohan, nasagmuyoan, ug labaw sa tanan, gipanghigugma. Wa nay modawat nako nga trabaho nga kinahanglan ang pakig-atubang sa mga kliyente o kustomer. Maayo na lang gani nga adunay BPO industry maong nakatrabaho kos People Support.

Usahay, adunay makasugat nako og mangutana og: Kinsa gani ka? Di ba ikaw tong uyab ni Anton, Bernard, Carlos, Denver, Ezra, Ferdinand, Gelo, Henry, Jack-Jack, Kim, Leonard, Matthew, Nestor, Oliver, Prince, Quinton, Reniel, Sandro, Teejay, Ulysses, Victor, Winston, Xavier, Yael, Zeke…Di ba ikaw tong daghang tattoo sa lawas? Di ba ikaw tong gibalita? Katong na-feature sa Jessica Soho? Sikata god nimo: Dong, Do, Bay, Kuya, Uncle, Uy.

“Congrats sa imong Guiness. Sikata na, o!” sa akong tig-tattoo nga si Fred. Iyang ngan naa sa akong tangkugo. “Morag magdungag na sad kag ngan, ay. Wa naman koy puyde nga ma-tatoo-an sa imong lawas, uy.”

“Puyde pa man god.” Ako gipakita ang gipabilin nakong luna sa akong panit nga puyde pa tattoo-an: sa may dughan.

“Kinsa na man sang ngalan sa lalaki?”

Kini na ang kinaawihan nga higayon nga magpa-tattoo ko. Parehas gihapon ang mga butang nga akong makita: ang petroleum jelly, ang tinta nga mosulod sa akong panit, ang dagom, ang tattoo machine, ink caps, sabon, para barbas, mga stencil,  bolpen ug uban pa. Gisugdan dayon ni Fred ang proseso sa pag-outline sa ngan. Iyang tuong kamot, ang grip, ug sa wala, tisyu.

Samtang nagpadayon si Fred, nakahinumdom ko pagbalik sa slam book nga akong gi-anseran kadtong elementarya pa ko. Ako gisuwat didto ang ang mga paborito, gikan sa kolor hangtod sa pagkaon. Akong angga nga kataw-anan pamation. Aduna pa koy motto in life. Diyos ug ako ray masayod.

Nakamatikod si Fred sa akong kalit nga pahiyom. “Ngano ka, uy?”

“Wa, uy. Naa ra koy nahinumdoman.”

“Mahitungod sa?”

“Mahitungod nako.”

“Ha-ha. Ikaw nga pirmi gagukod sa imong mga nauyab?” ni Fred. Sakto man siya maong wala na lang ko mireak. “Ambot nimo. Kahinumdom nuon ko nga moari ka nga maghilak, dayon imo ipa-tattoo ilang ngan. Di gyod ka makalimot ani nila, ba! Tiaw mo nga naa sila sa imong panit.” Mikatawa ko. “Uwawa bitaw, sa?”

“Ambot nimo, uy. Dawbe, kinsa nis Jake?” Dayon tudlo sa usa sa mga ngan nga naas akong tiyan.

“Trabahante na siya sa Mepza. Adunay motor. Gidala ko niyas Bantayan.”

“Kinis Armando?”

“Aduna na siyay damgo nga magtukod og salon.”

“Kinis Ruel?”

“Mao nay mihilot nako nga buta. Maayo kaayo. Ambot asa na siya na-assign.”

Natubag ra sad nako tanang mga pangutana ni Fred. Wa kaabot og usa ka oras, nahuman na siya sa kinaulahiang ngan nga puyde niya mabutang sa akong panit. Nagpasalamat ko niya sa iyang kaayo. Wa siya nagpabayad kay himoon na lang kini niyag usa ka pasalamat sa among panaghigalaay sulod sa dul-an napulo ka tuig. Way makatupong sa iyang serbisyo ug pag-alagad nako. Buotan nga tawo. Buotan gyod. Gikuha nako ang plaque sa akong bag ug gidunol niya. Ang pasidungog dili alang kanako, apan alang kini kang Fred. Nakahilak siya. Mipahiyom ra ko. Gihurot namo ang nahibiling takna sa labing kinalasang pagsugilon nakog balik sa mga lalaki nga akong nakaila kauban ang init ka kape ug budbod.

Gisul-ob nako balik akong sinina. Nagngulngol akong panit. Sa wa pa ko kabiya sa lawak, gitawag kog balik ni Fred. “Kinsa nang ngan imong gipa-tattoo?”

Dugay ko nga nakatubag. Mipahiyom una ko. “Akong ngalan.”

Read more from the June 2020 issue
Like what you read? Help WWB bring you the best new writing from around the world.