Skip to content
Words Without Borders is an inaugural Whiting Literary Magazine Prize winner!
from the August 2015 issue

གཟི་དང་གཞས་མ།

sབས་ཆེན་བདེ་gོལ། གཞས་མ་དའ་མང་ལ་དབངས་ཅན་པད་མ་ཟར་བ་དང་། མོ་ཚ་ལས་མ་འདས་པའ་ཡར་སན་ད་མ་རམས་ཀས་མོའ་ སར་ག་གཏམ་རད་མང་པོ་ཞག་ཤོད་ཀན་ཡོད་ད། སན་ཁང་ག་ག་མོ་ཞག་ནས་མོས་ཕ་གའ་སད་བཤགས་པ་དངས་ས་ མཐོང་བ་དང་། ཕ་ག་དའ་ཕ་ན་རོང་ག་དཔོན་པོ་ཆ་ག་མོ་ཡན་པ། དཔོན་པོ་དས་མོའ་གང་གན་གསབ་ཆད་མོ་ལ་སོད་ ཤག་ཅག་ཉས་ཡོད་པ། ཡང་ཁང་ཚང་ལ་སགས་པ་མཐ་ལན་ཞག་ཡོད་པ་དས་དས་ངས་མད་ད་མོའ་ཁ་ནང་ལ་ཕ་ འདབས་ཀན་ཡོད་པས་མོའ་སད་ངག་ན་ཇ་ཡག་ནས་ཇ་ཡག་ན་ཡན་ཚལ། ད་མན་མོས་གཞས་མ་གཞན་ཞག་ག་ དགའ་རོགས་འཕོག་པས་དའ་སད་ངག་སན་མོའང་མཉམ་ད་འཕོག་སོང་བ་སོགས་སོ།། ན་ནང་ག་ལོ་སར་ག་དས་ས། མོས<<ང་ཡ་སང་སག>>ཞས་པའ་གཞས་ཤག་བརན་འཕན་ཁང་ཞག་ག་དགང་ ཚོགས་ས་བཏང་བ་ད་གང་ཁར་ནས་གང་མཁར་དང་། ད་ནས་ར་གང་དག་ཏ་ཁབ་པར་མ་ཟད་མགན་ཁང་དག་ག་ནང་ ན་རན་པོ་འགད་ད་ཉ་མ་གཏོང་བཞན་པའ་གསར་བ་ཞག་གས“གལ་སད་དབངས་ཅན་པད་མ་དང་ཞག་གཅག་ཉལ་ར་ བང་ན་ཕ་ཉན་འཆ་དགས་བང་ཡང་འགད་པ་མད”ཟར་བ་དང་། ཚོང་དཔོན་ཞག་གས“མོའ་གཞས་གཉས་པ་དར་ བདག་གས་དཔལ་འབོར་ག་མ་ར་གཏོང་ག་ཡོད”ཅས་ངམ་སོ་བས་པ་ན་རན་པོ་འགད་མཁན་དས་ཉན་མང་པོའ་རང་ ལ་ཚོང་དཔོན་དའ་རས་དད་ནས་ཁ་ལ་ཞབས་ཞ་བསབས་པ་སད་ད་གགས། མོ་ལ་དགའ་ཞན་ཚད་མད་བད་པའ་མ་ད་ཚོའ་ངག་ལ་ཉན་ཚ་ཁད་ཀས་སང་ལངས་ཀ་དའ་འབར་ཞག་གམ་ཞང་སའ་ ར་ཚགས་གང་རང་ནས་མོའ་མང་གས་བོས་ཚ་མོ་རང་སལ་སར་ལ་མཁས་པའ་ལ་མོ་ཞག་དང་འད་བར་མངན་ཡོང་ ཚལ་ཡང་བཤད་ངས། མང་ལ་ཚ་རང་ཟར་བའ་ཟོག་ར་ཞག་གས་ཁས་ར་ ལམ་ད་བསད་མར་ཆ་མག་དངས་མོ་ཞག་ག་ཁར་གསར་ག་བམ་ པ་ཐོགས་ཏ་ཡོང་བའ་ལ་མོ་ཞག་མངན་པ་དང་གཉད་ལས་སད་སབས་རང་གས་ཚོར་མད་ད་དབངས་ཅན་པད་མས་ བཏང་བའ་གཞས་རམས་ངག་ན་ཟོ་བཞན་འདག་ཟར། ཡན་ནའང་ཚ་རང་གས་སད་ཆ་ད་བཤད་ནས་བདན་ཕག་ གཅག་འགར་བའ་རས་ས་ཁ་ལ་ག་བར་ཏ་ནད་ལ་མོ་ཞག་ཕོག་ཅང་ངག་འཁལ་བར་གར། སབས་རར་ཁས“དབངས་ ཅན་པད་མ་ན་ངའ་ཆང་མ་ཡན། ངད་གཉས་ཀ་ཕ་གའ་མང་ལ་དབངས་ཕག་ཟར”ཟར་བ་དང་ཡང་སབས་རར“ང་མ་ གཏོང་། ང་གཅག་བར་འག་མ་ཕོད”ཟར། ད་ནས་བཟང་ཚ་རང་ན་ཟོག་ར་ཞག་ནས་སང་ལོགས་ཤག་ཏ་གར་བ་དང་ ཁས་དབངས་ཅན་པད་མས་གཞས་གཏོང་མོང་སའ་ཟོས་གར་ཁང་ཞག་ས་འགམ་ན་མཚམས་རར་ཀ་འདབས་ཤང་ ལན་རར་ཚར་ར་མད་པའ་གཏམ་མང་པོ་ཞག་ལབ་པར་བད། ཁའ་ཕགས་ཟོག་རམས་ཀང་ཁའ་ཆང་མས་ཐག་རང་ ཞག་ལ་དད་སོང་། གང་ལར་མ་རམས་ཀ་འདོད་སད་ལ་གཤོག་པ་ཐོགས་པའ་དཔད་ཀའ་དས་ཤག་ནས་བཟང་། ཁམ་ཚང་ར་རར་ དབངས་ཅན་པད་མས་གཞས་བཏང་ཡོད་སའ་འོད་སར་ར་ཡོད་པར་གར་བ་དང་ར་བ་དང་སག་ཞོན། ཚོང་བ། ལས་ ཀ་བ་དག་ག་ཁ་པར་ཡང་མོའ་འད་པར་ས་ཚོགས་ཀས་གང་བར་གར། ཉན་ཞག་ལ། མང་ལ་རོ་ར་ཟར་བའ་སོབ་ག་ཆན་མོ་བ་ཞག་ཆང་ནད་ཀས་གཟར་ཏ་ཉན་གང་ག་བར་ད་གཉད་ཡོད་ པའ་སབས་ས་མ་ཞག་གས་ཁའ་མལ་ཐལ་ག་ས་ནས་འཐན་པར་བད་ཅང་ཁས་དའ་ཕོགས་ས་ལག་པས་གཡག་ གན“ཕ་རོ་ཟ་ར་ཁད། ཕར་སོང་། ང་རང་ད་དང་ཅང་གཉད་དགས”ཞས་སས་པ་ན་བསལ་ཞང་འཇམ་པའ་ལག་པ་ ཞག་གས་ཁའ་ས་ལོར་བལ་བལ་བད་ཀན“ཡར་ལོངས་ལ་ལོས་དང་། ད་རང་ཉ་མ་གསར་བ་ཞག་ཤར་ངས་རད”ཅས་ པའ་བད་མད་ཀ་སད་ཅག་ཁའ་ར་ལམ་ད་གགས། ཁས་གཉད་སང་དང་བཅས་མག་འབད་མ་བཙམ་གས་ཕར་བལས་ པ་ན་ཚ་ལན་ག་མདོག་ཅན་ཞག་གན་པའ་བ་མོ་ཞག་ཁའ་ཉལ་ཁང་ད་བསབས་འདག་པ་དང་། མོའ་འཛམ་མདངས་ ཀས་འོད་སང་དང་འད་བར་ཉལ་ཁང་ག་ནང་ཡོངས་རོགས་གསལ་བར་བས་སོང་། ད་ནས་ཁའ་སམས་ལ་སར་མད་ པའ་དངངས་འཚབ་ཅག་སས་ཏ་ཡར་ལངས་པ་ན་བ་མོ་ད་མ་སང་བར་གར། ཁས་བ་མོ་ད་དབངས་ཅན་པད་མ་རད་ཟར་ཅང་ཁ་ན་དཔད་ཀའ་དས་ནས་བཟང་མོ་དངས་ས་མཐོང་མོང་ཟར་བའ་ མ་དང་པོ་དར་གར། ད་ནས་བཟང་མ་རམས་ཀས་དབངས་ཅན་པད་མ་ཅའ་ཕར་ཁའ་ཉལ་ཁང་ད་འོང་བའ་སར་ལ་བག་གང་ས་ཚོགས་ བས་པ་དང་། ཕལ་ཆ་བས་རོ་ར་ཚང་ལ་མ་རབས་མང་པོར་བརད་པའ་གཟ་མག་དག་བ་ཞག་ཡོད་པ་ད་ར་མཚན་ད་ དངས། འཁལ་པོ་བཀ་དབང་གས་བཤད་པ་ལར་ན། གལ་སད་རོ་ར་ཚང་ག་གཟ་མག་དག་བ་ད་དབངས་ཅན་པད་མ་ཚང་ ག་སགས་པའ་ལག་ཏ་ཤོར་ཚ་དབངས་ཅན་པད་མ་ཚ་ཐོག་འད་ནས་ལ་མོ་དབངས་ཅན་མར་འགར་ངས་པ་དང་། སབས་དར་མོས་རད་མངས་ཀ་ས་དབངས་ལ་བརན་ནས་འཇག་རན་པ་མཐའ་དག་ག་བ་དགག་པར་ངས་ཤང་མ་ རམས་ཀས་ཀང་སད་ཆ་བཤད་པའ་ཚབ་ཏ་གཞས་གཏོང་ངས་ཟར། བཀ་དབང་ག་གཏམ་ད་གཅག་ནས་བཅ་ལ་ བརད། བཅ་ནས་བར་ལ་བརད་མཐར་རོ་རའ་ཨ་མས་ག་བར་གར་ཅང་མོས་མཚན་མོ་རང་བོ་ཞག་རམ་རོག་གས་ ཕར་བསལ་རས་གཟ་མག་དག་བ་ད་ཁང་ཚང་ག་སའ་ཆན་ཕར་གང་རང་ཞག་ག་འོག་ཏ་སད། རོ་རའ་ཆད་ལས་ན་རས་རག་ཡན། དབངས་ཅན་པད་མ་མཐོང་བའ་མཚན་མོ་དར་ཁས་མ་ལོ་མང་པོའ་རང་ལ་ རང་ཉད་སག་ལ་གཏོད་བད་ཀ་གངས་ཀ་ད་དག་ན་སོད་ཁང་ནང་ག་ཤ་སང་དག་དང་འད་བར་མ་སན་པོ་བཟོ་བད་ལས་ མ་འདས་པར་སམ་ལ། གངས་ཀ་ད་དག་ཇ་ལར་ཕར་བསགས་ཚར་བསགས་བས་ཀང་དབངས་ཅན་པད་མ་ལ་བ་ ཞག་མ་གབ་པས་བརས་ནས་ཐོབ་པའ་སོམ་ཚག་མཐའ་དག་ན་ར་བཟ་སབས་ཀ་སད་སང་དང་འད་བར་སང་བོ་མད་ པར་སམ། ད་ལར་བསམ་བོ་བཏང་གན་བཏང་གན་ཁའ་ཁག་པའ་ནང་ག་སང་བོར་བ་ལར་གར་ཅང་ཡར་ལངས་ཏ་གམ་ པ་སོ་བར་བརམས་པ་ན་འག་སའ་གནས་ན་མད་པ་ལར་འདག ཁའ་སོབ་གགས་རམས་ཀས་ཁའ་མཐའ་བསར་ནས་ དབངས་ཅན་པད་མའ་སར་ལ་ད་བ་ས་ཚོགས་བཏོན་པས་མཐར་ཁས“དང་མོར་བཤད་ན་སབས་དར་ང་རང་གཉད་ཡོད། ངས་ར་ ལམ་ནས་མོ་མཐོང་བ་ཙམ་མོ”ཟར། སོབ་གགས་བ་མོ་ཞག་ག་ལས་སམས་གཉས་ཀ་ཕག་དོག་གས་ཟན་པར་ གར་བས་མོས“ཁད་ཚོ་ད་འད་ཞག་ཧད་ནས་ཅ་བད། དབངས་ཅན་པད་མའང་མ་ཞག་ཡན་པ་རད། མ་ཟར་བ་ཨ་ ཤས། ཁ་དང་ས། ལ་སོགས་ཡོད་པའ་མ་རོ་ར་ཁ་རང་ལ་བ་ཞག”ཟར། སོབ་གགས་ཚོའ་ག་ཞ་དང་ཀ་ཅའ་ཁད་ནས་ རོ་རའ་ལས་པོ་ཚ་བས་ཟན་པར་གར་ཅང་ཁས་སོབ་གགས་ཚོ་ལ་ཅ་དག་རན་ལའང་ཁ་ཡ་མ་བད་པར་རབ་ཁག་ཅག་ ཁར་ཏ་སོབ་གའ་ས་ཐམ་བརལ་ནས་བད་སོང་། སོབ་གགས་བ་མོ་དས“ཁའ་ཕ་རོལ་ཏ་གམ་སབས་སར་བཞན་པའ་ དས་ས་རང་བ་གཉས་ཀར་བརན་ནས་སད་བཞན་པ་དང་མ་འད་བར་རང་ལག་བཞ་བོར་བརན་ནས་རག་བཞན་པ་ འད། ཁ་ཕར་ཡོང་དས་ལག་པ་གཉས་ཀ་ཡོད་སད་དམ”ཞས་རོ་རས་སོབ་གའ་ས་ཐམ་རལ་བཞན་པའ་ཚལ་ད་ཉན་ ཐོར་བས། སོབ་ག་དའ་ཁ་ར་ཁར་ཡག་མཐའ་དག་ན་མག་མངས་ཀ་ར་མོ་ལ་བའ་ཞང་ས་ཆན་པོ་ཞག་ཡན་ལ་ད་ར་སས་པའ་ འབ་དག་ག་ས་མས་ཉ་མའ་འོད་ཀང་ཕར་བས་བའ་སལ་བ་མད་པར་ཚོན་ཕ་ར་ཕབ་བཞན་པ་འད། རོ་རས་སོབ་ གགས་བ་མོ་དས་ཉན་ཐོར་བས་པ་བཞན་ར་དགས་ཤག་ལར་དམགས་སའ་གནས་ད་བཙལ་ནའང་སོང་གན་སོང་གན་ མག་བོ་འཁར་ཏ་གནས་གཅག་ལ་ཡང་ཡང་བརད་པར་མ་ཟད་ཁ་ལ་སམ་ཞང་ལས་པོར་སར་མད་པའ་འདོད་ཆགས་ ཤག་སས། ད་བས་ཁས་ཉན་དར་མཐོང་བའ་དབངས་ཅན་པད་མའ་གཟགས་བརན་སམས་ས་བསམས་ཚ་མོའ་ག་ མདོག་ག་ཚ་ལན་དའ་སང་ད་ཁའ་སམ་པ་སལ་ཐབ་པའ་ཆ་ཐགས་དང་ཟལ་བ་ཡོད་པར་སམ་ལ་མོའ་ལག་པས་སར་ ཡང་ཁ་ལ་ཐངས་གཅག་རག་ཚ་ཁའ་ཁ་བའང་དབང་མད་ད་ཤོར་འག་བར་སམ། མཚན་མོའ་དས་ས། ཁ་རང་ཁ་སད་སང་སང་ད་གགས་པའ་གང་ས་ཞག་ཏ་འབོར་བ་དང་། ཁམ་ཚང་ཞག་ལ་ གནས་ཚང་གཡར་ནས་བསད། ཁམ་ཚང་དའ་སོད་ཤག་ག་གང་ངས་སའང་དབངས་ཅན་པད་མའ་འད་པར་ས་ཚོགས་ བཀལ་ཡོད་ཅང་མག་ཡ་གཅག་ཞར་བའ་ཁམ་བདག་མ་དས“དང་སང་བ་མོ་འད་ལ་སན་གགས་ཆན་པོ་རས་འདག ཡན་ནའང་མོའ་རབ་ན་ཐག་པ་ཞག་ཡོད་པ་དང་ཐག་པ་དའ་ས་མོར་མ་རགས་པ་ཞག་འཇས་ཡོད་པ། གལ་སད་མ་ རགས་པ་ད་མད་ཚ་མོའ་ལས་ཀ་ཟོ་མདངས་ཉམས་སད་པར་མ་ཟད་ངག་ཀང་འཁལ་ཐབ་མན་སས་ཤས”ཟར། ཁས་ མ་ད་ན་གཞན་གས་བཤད་ཀན་པའ་སགས་པ་ད་ཨ་ཡན་ནམ་སམ། མལ་ད་ཞགས་དས་ཁམ་བདག་མས་ཁ་ལ་ཧ་ཅང་ནག་པའ་མལ་ཐལ་ཞག་གན་ད་བཅག་ཅང་མཚན་གང་བོར་ མན་ནག་གས་མར་མནན་ཡོང་བ་ལ་བའ་ཚོར་བ་ཞག་བང་། མཚམས་ཤག་ནས་ཁས་དབགས་ཀང་ལན་དཀའ་བར་ གར་ཏ་ཡར་ལང་བར་བརམས་ནའང་ལས་ལ་ཤད་ཤགས་ཅ་ཡང་མ་འདག ད་བས་ཁས་རང་ཉད་ཡོད་སའ་ཁམ་ཚང་ད་ ན་མངན་སམ་དང་ར་ ལམ་གཉས་ཀ་འདས་མདོ་ཡན་པ་ཤས། སབས་དར་ཁས་ཁམ་བདག་མས་བཤད་པའ་མ་ རགས་པ་ད་མཐོང་བང་། མ་དའ་གདོང་ལ་ར་མོ་ས་ཚོགས་འདག་ཅང་ཁ་ཤ་མཐག་ལ་ས་ལབ་པ་དང་། མག་ན་རབ་ ཏ་ཆང་བར་འདག ཁས་ལག་པ་གཡོན་པས་ཐག་པ་ཞག་ལ་དམ་ད་འཇས་ཤང་ལག་པ་གཡས་པས་དངལ་ལོར་སར་ བ་གང་བཟང་འདག རོ་རས་ཐག་པ་དའ་ཕོགས་ས་ཇ་ལར་བལས་ནའང་ད་ན་ཤན་ཏ་རང་བའ་གཙང་བོ་ཞག་དང་འད་བར་ག་གའ་ངང་ ད་ཐག་རང་བའ་སར་བརངས་འདག་པས་ས་མོའང་མཐོང་ཐབས་བལ། མ་རགས་པ་དས“ལོས་དང་། ཐག་པ་འདའ་ས་ན་དབངས་ཅན་པད་མ་ཡོད། དབངས་ཅན་པད་མའ་དང་ན་ འཇག་རན་འཁར་བའ་མ་རམས་ཡོད། ཧ་ཧ་ཧ”ཟར། དར་མ་ཟད་ཁས་མག་གས་ཐག་རང་ལ་བལས་ཏ“གསར་བ། ཁད་ཀས་མཐོང་བང་ངམ། ནག་རོག་གར་ཡོད་པ་ད་ཁད་ཚང་ག་ས་ནག་རད། ཁད་ཀ་ཨ་མས་དབངས་ཅན་པད་མས་ བོར་བའ་དངས་པོ་ད་ས་ནག་དའ་ཆན་ཕར་ཞག་ག་འོག་ཏ་སས་འདག ཁད་ཚོས་བཤད་སངས་ལར་ཡན་ཚ་སས་པ་ ཡན་མོད་ངས་བལས་ན་བཞག་པ་རད”ཟར། ད་ནས་མ་རགས་པ་དས་ཁ་རང་ཐག་པའ་ས་མོར་འཇ་ར་བཅག་ས་ཁང་ཚང་ག་ས་འདབས་ས་ཁད་པ་དང་ཆན་ཕར་ ཅང་ཆང་བ་ཞག་ཡོད་པ་ཡར་བལ་ནས་དའ་འོག་ག་གཟ་ལག་ཏ་བངས། ཁས་གཟའ་ངས་ས་འབར་བའ་ས་ནག་ གཙང་མར་ཕས་རས་དངལ་མདོག་ག་ཁབ་ཕ་མོ་ཞག་བངས་ཏ་གཟ་དའ་མག་ར་རའ་ནང་ད་བཙགས་ནས་ནང་ག་ སགས་རོ་ལ་བའ་རལ་རམས་ཕར་བཏོན་པ་དང་། ཁ་རང་ག་ཁ་ལ་བངས་ནས་བས་པ་ན་རང་བས་ཀང་རམ་འདགས་ བད་པ་ལ་བའ་ས་དབངས་སན་མོ་ཞག་གགས་བང་། ད་འཕལ་རོ་རས་ད་ས་མཐོང་བའ་དབངས་ཅན་པད་མ་དར་ བསབས་པ་དང་ཁའ་ལག་ནང་ག་ཐག་པའང་ར་ཞག་ལོད་པར་གར། མ་རགས་པ་དས་གཟ་ད་མོ་ལ་སོད་ བཞན“ཚངས་པའ་སས་མོ། ཁད་ཀས་དཀའ་ལས་མངས་སོང་།”ཟར། ཁས་ཐག་པ་ད་རང་ག་ལག་པའ་ནང་ད་ཡན་རང་བར་དངས་པ་ན་དའ་ས་མོར་མ་མོ་ཞག་ག་ཕ་ལགས་ཤག་ལས་ཅ་ ཡང་མ་འདག ད་མར་ཁ་རང་གཉད་ལས་སད། ཉན་དའ་གསར་ཤོག་ག་ངས་ས་འད་ལར་བས་ཡོད་ད། སད་གགས་ཅན་ག་གཞས་མ་དབངས་ཅན་པད་མ་འཁར་བགགས་བང་ས་ཚ་ལས་འདས་སོང་། ཉན་རོག་པས་ འཁར་བགགས་འབང་སའ་གནས་ནས་མོའ་ཨལ་ཝ་(LV)རགས་ཅན་ག་ལག་ཁག་ཅག་རད་བང་བ་དང་། དའ་ནང་ ད་འགག་ག་ས་ཤད་ཅག་དང་། ངས་གཅག་ཤལ་དང་ངས་གཞན་དར་གཞས་པ་སད་གགས་ཅན་ཞག་ག་འད་པར་ ཡོད་པའ་མ་ལོང་ཆང་ཆང་ཞག གསར་ད་ས་བངས་མ་ཐག་པའ་མོ་རང་ག་ག་གཞས་ཀ་འོད་སར་ཅག ཁ་བང་ ལ<<གངས་ར་དཀར་པོ>>ཟར་བའ་གཞས་ཚག་ཅག སན་མ་འབ་བད་ཀ་ས་ག་ཞག མཆ་སག་ཅག་བཅས་འདག་ ག། ༢༠༡༣ལོའ་ཟ་༣པའ་ཚས་༡༥ཉན་ར་ ཆ་ནས་བས།

Read more from the August 2015 issue
Like what you read? Help WWB bring you the best new writing from around the world.