Skip to content
Words Without Borders is one of the inaugural Whiting Literary Magazine Prize winners!
from the August 2015 issue

གཟི་དང་གཞས་མ།

sབས་ཆེན་བདེ་gོལ། གཞས་མ་དའ་མང་ལ་དབངས་ཅན་པད་མ་ཟར་བ་དང་། མོ་ཚ་ལས་མ་འདས་པའ་ཡར་སན་ད་མ་རམས་ཀས་མོའ་ སར་ག་གཏམ་རད་མང་པོ་ཞག་ཤོད་ཀན་ཡོད་ད། སན་ཁང་ག་ག་མོ་ཞག་ནས་མོས་ཕ་གའ་སད་བཤགས་པ་དངས་ས་ མཐོང་བ་དང་། ཕ་ག་དའ་ཕ་ན་རོང་ག་དཔོན་པོ་ཆ་ག་མོ་ཡན་པ། དཔོན་པོ་དས་མོའ་གང་གན་གསབ་ཆད་མོ་ལ་སོད་ ཤག་ཅག་ཉས་ཡོད་པ། ཡང་ཁང་ཚང་ལ་སགས་པ་མཐ་ལན་ཞག་ཡོད་པ་དས་དས་ངས་མད་ད་མོའ་ཁ་ནང་ལ་ཕ་ འདབས་ཀན་ཡོད་པས་མོའ་སད་ངག་ན་ཇ་ཡག་ནས་ཇ་ཡག་ན་ཡན་ཚལ། ད་མན་མོས་གཞས་མ་གཞན་ཞག་ག་ དགའ་རོགས་འཕོག་པས་དའ་སད་ངག་སན་མོའང་མཉམ་ད་འཕོག་སོང་བ་སོགས་སོ།། ན་ནང་ག་ལོ་སར་ག་དས་ས། མོས<<ང་ཡ་སང་སག>>ཞས་པའ་གཞས་ཤག་བརན་འཕན་ཁང་ཞག་ག་དགང་ ཚོགས་ས་བཏང་བ་ད་གང་ཁར་ནས་གང་མཁར་དང་། ད་ནས་ར་གང་དག་ཏ་ཁབ་པར་མ་ཟད་མགན་ཁང་དག་ག་ནང་ ན་རན་པོ་འགད་ད་ཉ་མ་གཏོང་བཞན་པའ་གསར་བ་ཞག་གས“གལ་སད་དབངས་ཅན་པད་མ་དང་ཞག་གཅག་ཉལ་ར་ བང་ན་ཕ་ཉན་འཆ་དགས་བང་ཡང་འགད་པ་མད”ཟར་བ་དང་། ཚོང་དཔོན་ཞག་གས“མོའ་གཞས་གཉས་པ་དར་ བདག་གས་དཔལ་འབོར་ག་མ་ར་གཏོང་ག་ཡོད”ཅས་ངམ་སོ་བས་པ་ན་རན་པོ་འགད་མཁན་དས་ཉན་མང་པོའ་རང་ ལ་ཚོང་དཔོན་དའ་རས་དད་ནས་ཁ་ལ་ཞབས་ཞ་བསབས་པ་སད་ད་གགས། མོ་ལ་དགའ་ཞན་ཚད་མད་བད་པའ་མ་ད་ཚོའ་ངག་ལ་ཉན་ཚ་ཁད་ཀས་སང་ལངས་ཀ་དའ་འབར་ཞག་གམ་ཞང་སའ་ ར་ཚགས་གང་རང་ནས་མོའ་མང་གས་བོས་ཚ་མོ་རང་སལ་སར་ལ་མཁས་པའ་ལ་མོ་ཞག་དང་འད་བར་མངན་ཡོང་ ཚལ་ཡང་བཤད་ངས། མང་ལ་ཚ་རང་ཟར་བའ་ཟོག་ར་ཞག་གས་ཁས་ར་ ལམ་ད་བསད་མར་ཆ་མག་དངས་མོ་ཞག་ག་ཁར་གསར་ག་བམ་ པ་ཐོགས་ཏ་ཡོང་བའ་ལ་མོ་ཞག་མངན་པ་དང་གཉད་ལས་སད་སབས་རང་གས་ཚོར་མད་ད་དབངས་ཅན་པད་མས་ བཏང་བའ་གཞས་རམས་ངག་ན་ཟོ་བཞན་འདག་ཟར། ཡན་ནའང་ཚ་རང་གས་སད་ཆ་ད་བཤད་ནས་བདན་ཕག་ གཅག་འགར་བའ་རས་ས་ཁ་ལ་ག་བར་ཏ་ནད་ལ་མོ་ཞག་ཕོག་ཅང་ངག་འཁལ་བར་གར། སབས་རར་ཁས“དབངས་ ཅན་པད་མ་ན་ངའ་ཆང་མ་ཡན། ངད་གཉས་ཀ་ཕ་གའ་མང་ལ་དབངས་ཕག་ཟར”ཟར་བ་དང་ཡང་སབས་རར“ང་མ་ གཏོང་། ང་གཅག་བར་འག་མ་ཕོད”ཟར། ད་ནས་བཟང་ཚ་རང་ན་ཟོག་ར་ཞག་ནས་སང་ལོགས་ཤག་ཏ་གར་བ་དང་ ཁས་དབངས་ཅན་པད་མས་གཞས་གཏོང་མོང་སའ་ཟོས་གར་ཁང་ཞག་ས་འགམ་ན་མཚམས་རར་ཀ་འདབས་ཤང་ ལན་རར་ཚར་ར་མད་པའ་གཏམ་མང་པོ་ཞག་ལབ་པར་བད། ཁའ་ཕགས་ཟོག་རམས་ཀང་ཁའ་ཆང་མས་ཐག་རང་ ཞག་ལ་དད་སོང་། གང་ལར་མ་རམས་ཀ་འདོད་སད་ལ་གཤོག་པ་ཐོགས་པའ་དཔད་ཀའ་དས་ཤག་ནས་བཟང་། ཁམ་ཚང་ར་རར་ དབངས་ཅན་པད་མས་གཞས་བཏང་ཡོད་སའ་འོད་སར་ར་ཡོད་པར་གར་བ་དང་ར་བ་དང་སག་ཞོན། ཚོང་བ། ལས་ ཀ་བ་དག་ག་ཁ་པར་ཡང་མོའ་འད་པར་ས་ཚོགས་ཀས་གང་བར་གར། ཉན་ཞག་ལ། མང་ལ་རོ་ར་ཟར་བའ་སོབ་ག་ཆན་མོ་བ་ཞག་ཆང་ནད་ཀས་གཟར་ཏ་ཉན་གང་ག་བར་ད་གཉད་ཡོད་ པའ་སབས་ས་མ་ཞག་གས་ཁའ་མལ་ཐལ་ག་ས་ནས་འཐན་པར་བད་ཅང་ཁས་དའ་ཕོགས་ས་ལག་པས་གཡག་ གན“ཕ་རོ་ཟ་ར་ཁད། ཕར་སོང་། ང་རང་ད་དང་ཅང་གཉད་དགས”ཞས་སས་པ་ན་བསལ་ཞང་འཇམ་པའ་ལག་པ་ ཞག་གས་ཁའ་ས་ལོར་བལ་བལ་བད་ཀན“ཡར་ལོངས་ལ་ལོས་དང་། ད་རང་ཉ་མ་གསར་བ་ཞག་ཤར་ངས་རད”ཅས་ པའ་བད་མད་ཀ་སད་ཅག་ཁའ་ར་ལམ་ད་གགས། ཁས་གཉད་སང་དང་བཅས་མག་འབད་མ་བཙམ་གས་ཕར་བལས་ པ་ན་ཚ་ལན་ག་མདོག་ཅན་ཞག་གན་པའ་བ་མོ་ཞག་ཁའ་ཉལ་ཁང་ད་བསབས་འདག་པ་དང་། མོའ་འཛམ་མདངས་ ཀས་འོད་སང་དང་འད་བར་ཉལ་ཁང་ག་ནང་ཡོངས་རོགས་གསལ་བར་བས་སོང་། ད་ནས་ཁའ་སམས་ལ་སར་མད་ པའ་དངངས་འཚབ་ཅག་སས་ཏ་ཡར་ལངས་པ་ན་བ་མོ་ད་མ་སང་བར་གར། ཁས་བ་མོ་ད་དབངས་ཅན་པད་མ་རད་ཟར་ཅང་ཁ་ན་དཔད་ཀའ་དས་ནས་བཟང་མོ་དངས་ས་མཐོང་མོང་ཟར་བའ་ མ་དང་པོ་དར་གར། ད་ནས་བཟང་མ་རམས་ཀས་དབངས་ཅན་པད་མ་ཅའ་ཕར་ཁའ་ཉལ་ཁང་ད་འོང་བའ་སར་ལ་བག་གང་ས་ཚོགས་ བས་པ་དང་། ཕལ་ཆ་བས་རོ་ར་ཚང་ལ་མ་རབས་མང་པོར་བརད་པའ་གཟ་མག་དག་བ་ཞག་ཡོད་པ་ད་ར་མཚན་ད་ དངས། འཁལ་པོ་བཀ་དབང་གས་བཤད་པ་ལར་ན། གལ་སད་རོ་ར་ཚང་ག་གཟ་མག་དག་བ་ད་དབངས་ཅན་པད་མ་ཚང་ ག་སགས་པའ་ལག་ཏ་ཤོར་ཚ་དབངས་ཅན་པད་མ་ཚ་ཐོག་འད་ནས་ལ་མོ་དབངས་ཅན་མར་འགར་ངས་པ་དང་། སབས་དར་མོས་རད་མངས་ཀ་ས་དབངས་ལ་བརན་ནས་འཇག་རན་པ་མཐའ་དག་ག་བ་དགག་པར་ངས་ཤང་མ་ རམས་ཀས་ཀང་སད་ཆ་བཤད་པའ་ཚབ་ཏ་གཞས་གཏོང་ངས་ཟར། བཀ་དབང་ག་གཏམ་ད་གཅག་ནས་བཅ་ལ་ བརད། བཅ་ནས་བར་ལ་བརད་མཐར་རོ་རའ་ཨ་མས་ག་བར་གར་ཅང་མོས་མཚན་མོ་རང་བོ་ཞག་རམ་རོག་གས་ ཕར་བསལ་རས་གཟ་མག་དག་བ་ད་ཁང་ཚང་ག་སའ་ཆན་ཕར་གང་རང་ཞག་ག་འོག་ཏ་སད། རོ་རའ་ཆད་ལས་ན་རས་རག་ཡན། དབངས་ཅན་པད་མ་མཐོང་བའ་མཚན་མོ་དར་ཁས་མ་ལོ་མང་པོའ་རང་ལ་ རང་ཉད་སག་ལ་གཏོད་བད་ཀ་གངས་ཀ་ད་དག་ན་སོད་ཁང་ནང་ག་ཤ་སང་དག་དང་འད་བར་མ་སན་པོ་བཟོ་བད་ལས་ མ་འདས་པར་སམ་ལ། གངས་ཀ་ད་དག་ཇ་ལར་ཕར་བསགས་ཚར་བསགས་བས་ཀང་དབངས་ཅན་པད་མ་ལ་བ་ ཞག་མ་གབ་པས་བརས་ནས་ཐོབ་པའ་སོམ་ཚག་མཐའ་དག་ན་ར་བཟ་སབས་ཀ་སད་སང་དང་འད་བར་སང་བོ་མད་ པར་སམ། ད་ལར་བསམ་བོ་བཏང་གན་བཏང་གན་ཁའ་ཁག་པའ་ནང་ག་སང་བོར་བ་ལར་གར་ཅང་ཡར་ལངས་ཏ་གམ་ པ་སོ་བར་བརམས་པ་ན་འག་སའ་གནས་ན་མད་པ་ལར་འདག ཁའ་སོབ་གགས་རམས་ཀས་ཁའ་མཐའ་བསར་ནས་ དབངས་ཅན་པད་མའ་སར་ལ་ད་བ་ས་ཚོགས་བཏོན་པས་མཐར་ཁས“དང་མོར་བཤད་ན་སབས་དར་ང་རང་གཉད་ཡོད། ངས་ར་ ལམ་ནས་མོ་མཐོང་བ་ཙམ་མོ”ཟར། སོབ་གགས་བ་མོ་ཞག་ག་ལས་སམས་གཉས་ཀ་ཕག་དོག་གས་ཟན་པར་ གར་བས་མོས“ཁད་ཚོ་ད་འད་ཞག་ཧད་ནས་ཅ་བད། དབངས་ཅན་པད་མའང་མ་ཞག་ཡན་པ་རད། མ་ཟར་བ་ཨ་ ཤས། ཁ་དང་ས། ལ་སོགས་ཡོད་པའ་མ་རོ་ར་ཁ་རང་ལ་བ་ཞག”ཟར། སོབ་གགས་ཚོའ་ག་ཞ་དང་ཀ་ཅའ་ཁད་ནས་ རོ་རའ་ལས་པོ་ཚ་བས་ཟན་པར་གར་ཅང་ཁས་སོབ་གགས་ཚོ་ལ་ཅ་དག་རན་ལའང་ཁ་ཡ་མ་བད་པར་རབ་ཁག་ཅག་ ཁར་ཏ་སོབ་གའ་ས་ཐམ་བརལ་ནས་བད་སོང་། སོབ་གགས་བ་མོ་དས“ཁའ་ཕ་རོལ་ཏ་གམ་སབས་སར་བཞན་པའ་ དས་ས་རང་བ་གཉས་ཀར་བརན་ནས་སད་བཞན་པ་དང་མ་འད་བར་རང་ལག་བཞ་བོར་བརན་ནས་རག་བཞན་པ་ འད། ཁ་ཕར་ཡོང་དས་ལག་པ་གཉས་ཀ་ཡོད་སད་དམ”ཞས་རོ་རས་སོབ་གའ་ས་ཐམ་རལ་བཞན་པའ་ཚལ་ད་ཉན་ ཐོར་བས། སོབ་ག་དའ་ཁ་ར་ཁར་ཡག་མཐའ་དག་ན་མག་མངས་ཀ་ར་མོ་ལ་བའ་ཞང་ས་ཆན་པོ་ཞག་ཡན་ལ་ད་ར་སས་པའ་ འབ་དག་ག་ས་མས་ཉ་མའ་འོད་ཀང་ཕར་བས་བའ་སལ་བ་མད་པར་ཚོན་ཕ་ར་ཕབ་བཞན་པ་འད། རོ་རས་སོབ་ གགས་བ་མོ་དས་ཉན་ཐོར་བས་པ་བཞན་ར་དགས་ཤག་ལར་དམགས་སའ་གནས་ད་བཙལ་ནའང་སོང་གན་སོང་གན་ མག་བོ་འཁར་ཏ་གནས་གཅག་ལ་ཡང་ཡང་བརད་པར་མ་ཟད་ཁ་ལ་སམ་ཞང་ལས་པོར་སར་མད་པའ་འདོད་ཆགས་ ཤག་སས། ད་བས་ཁས་ཉན་དར་མཐོང་བའ་དབངས་ཅན་པད་མའ་གཟགས་བརན་སམས་ས་བསམས་ཚ་མོའ་ག་ མདོག་ག་ཚ་ལན་དའ་སང་ད་ཁའ་སམ་པ་སལ་ཐབ་པའ་ཆ་ཐགས་དང་ཟལ་བ་ཡོད་པར་སམ་ལ་མོའ་ལག་པས་སར་ ཡང་ཁ་ལ་ཐངས་གཅག་རག་ཚ་ཁའ་ཁ་བའང་དབང་མད་ད་ཤོར་འག་བར་སམ། མཚན་མོའ་དས་ས། ཁ་རང་ཁ་སད་སང་སང་ད་གགས་པའ་གང་ས་ཞག་ཏ་འབོར་བ་དང་། ཁམ་ཚང་ཞག་ལ་ གནས་ཚང་གཡར་ནས་བསད། ཁམ་ཚང་དའ་སོད་ཤག་ག་གང་ངས་སའང་དབངས་ཅན་པད་མའ་འད་པར་ས་ཚོགས་ བཀལ་ཡོད་ཅང་མག་ཡ་གཅག་ཞར་བའ་ཁམ་བདག་མ་དས“དང་སང་བ་མོ་འད་ལ་སན་གགས་ཆན་པོ་རས་འདག ཡན་ནའང་མོའ་རབ་ན་ཐག་པ་ཞག་ཡོད་པ་དང་ཐག་པ་དའ་ས་མོར་མ་རགས་པ་ཞག་འཇས་ཡོད་པ། གལ་སད་མ་ རགས་པ་ད་མད་ཚ་མོའ་ལས་ཀ་ཟོ་མདངས་ཉམས་སད་པར་མ་ཟད་ངག་ཀང་འཁལ་ཐབ་མན་སས་ཤས”ཟར། ཁས་ མ་ད་ན་གཞན་གས་བཤད་ཀན་པའ་སགས་པ་ད་ཨ་ཡན་ནམ་སམ། མལ་ད་ཞགས་དས་ཁམ་བདག་མས་ཁ་ལ་ཧ་ཅང་ནག་པའ་མལ་ཐལ་ཞག་གན་ད་བཅག་ཅང་མཚན་གང་བོར་ མན་ནག་གས་མར་མནན་ཡོང་བ་ལ་བའ་ཚོར་བ་ཞག་བང་། མཚམས་ཤག་ནས་ཁས་དབགས་ཀང་ལན་དཀའ་བར་ གར་ཏ་ཡར་ལང་བར་བརམས་ནའང་ལས་ལ་ཤད་ཤགས་ཅ་ཡང་མ་འདག ད་བས་ཁས་རང་ཉད་ཡོད་སའ་ཁམ་ཚང་ད་ ན་མངན་སམ་དང་ར་ ལམ་གཉས་ཀ་འདས་མདོ་ཡན་པ་ཤས། སབས་དར་ཁས་ཁམ་བདག་མས་བཤད་པའ་མ་ རགས་པ་ད་མཐོང་བང་། མ་དའ་གདོང་ལ་ར་མོ་ས་ཚོགས་འདག་ཅང་ཁ་ཤ་མཐག་ལ་ས་ལབ་པ་དང་། མག་ན་རབ་ ཏ་ཆང་བར་འདག ཁས་ལག་པ་གཡོན་པས་ཐག་པ་ཞག་ལ་དམ་ད་འཇས་ཤང་ལག་པ་གཡས་པས་དངལ་ལོར་སར་ བ་གང་བཟང་འདག རོ་རས་ཐག་པ་དའ་ཕོགས་ས་ཇ་ལར་བལས་ནའང་ད་ན་ཤན་ཏ་རང་བའ་གཙང་བོ་ཞག་དང་འད་བར་ག་གའ་ངང་ ད་ཐག་རང་བའ་སར་བརངས་འདག་པས་ས་མོའང་མཐོང་ཐབས་བལ། མ་རགས་པ་དས“ལོས་དང་། ཐག་པ་འདའ་ས་ན་དབངས་ཅན་པད་མ་ཡོད། དབངས་ཅན་པད་མའ་དང་ན་ འཇག་རན་འཁར་བའ་མ་རམས་ཡོད། ཧ་ཧ་ཧ”ཟར། དར་མ་ཟད་ཁས་མག་གས་ཐག་རང་ལ་བལས་ཏ“གསར་བ། ཁད་ཀས་མཐོང་བང་ངམ། ནག་རོག་གར་ཡོད་པ་ད་ཁད་ཚང་ག་ས་ནག་རད། ཁད་ཀ་ཨ་མས་དབངས་ཅན་པད་མས་ བོར་བའ་དངས་པོ་ད་ས་ནག་དའ་ཆན་ཕར་ཞག་ག་འོག་ཏ་སས་འདག ཁད་ཚོས་བཤད་སངས་ལར་ཡན་ཚ་སས་པ་ ཡན་མོད་ངས་བལས་ན་བཞག་པ་རད”ཟར། ད་ནས་མ་རགས་པ་དས་ཁ་རང་ཐག་པའ་ས་མོར་འཇ་ར་བཅག་ས་ཁང་ཚང་ག་ས་འདབས་ས་ཁད་པ་དང་ཆན་ཕར་ ཅང་ཆང་བ་ཞག་ཡོད་པ་ཡར་བལ་ནས་དའ་འོག་ག་གཟ་ལག་ཏ་བངས། ཁས་གཟའ་ངས་ས་འབར་བའ་ས་ནག་ གཙང་མར་ཕས་རས་དངལ་མདོག་ག་ཁབ་ཕ་མོ་ཞག་བངས་ཏ་གཟ་དའ་མག་ར་རའ་ནང་ད་བཙགས་ནས་ནང་ག་ སགས་རོ་ལ་བའ་རལ་རམས་ཕར་བཏོན་པ་དང་། ཁ་རང་ག་ཁ་ལ་བངས་ནས་བས་པ་ན་རང་བས་ཀང་རམ་འདགས་ བད་པ་ལ་བའ་ས་དབངས་སན་མོ་ཞག་གགས་བང་། ད་འཕལ་རོ་རས་ད་ས་མཐོང་བའ་དབངས་ཅན་པད་མ་དར་ བསབས་པ་དང་ཁའ་ལག་ནང་ག་ཐག་པའང་ར་ཞག་ལོད་པར་གར། མ་རགས་པ་དས་གཟ་ད་མོ་ལ་སོད་ བཞན“ཚངས་པའ་སས་མོ། ཁད་ཀས་དཀའ་ལས་མངས་སོང་།”ཟར། ཁས་ཐག་པ་ད་རང་ག་ལག་པའ་ནང་ད་ཡན་རང་བར་དངས་པ་ན་དའ་ས་མོར་མ་མོ་ཞག་ག་ཕ་ལགས་ཤག་ལས་ཅ་ ཡང་མ་འདག ད་མར་ཁ་རང་གཉད་ལས་སད། ཉན་དའ་གསར་ཤོག་ག་ངས་ས་འད་ལར་བས་ཡོད་ད། སད་གགས་ཅན་ག་གཞས་མ་དབངས་ཅན་པད་མ་འཁར་བགགས་བང་ས་ཚ་ལས་འདས་སོང་། ཉན་རོག་པས་ འཁར་བགགས་འབང་སའ་གནས་ནས་མོའ་ཨལ་ཝ་(LV)རགས་ཅན་ག་ལག་ཁག་ཅག་རད་བང་བ་དང་། དའ་ནང་ ད་འགག་ག་ས་ཤད་ཅག་དང་། ངས་གཅག་ཤལ་དང་ངས་གཞན་དར་གཞས་པ་སད་གགས་ཅན་ཞག་ག་འད་པར་ ཡོད་པའ་མ་ལོང་ཆང་ཆང་ཞག གསར་ད་ས་བངས་མ་ཐག་པའ་མོ་རང་ག་ག་གཞས་ཀ་འོད་སར་ཅག ཁ་བང་ ལ<<གངས་ར་དཀར་པོ>>ཟར་བའ་གཞས་ཚག་ཅག སན་མ་འབ་བད་ཀ་ས་ག་ཞག མཆ་སག་ཅག་བཅས་འདག་ ག། ༢༠༡༣ལོའ་ཟ་༣པའ་ཚས་༡༥ཉན་ར་ ཆ་ནས་བས།

Read more from the August 2015 issue
Like what you read? Help WWB bring you the best new writing from around the world.